NavaRooz دویست هزار درخت برای نجات کاکاتوی سیاه؛ طرح بزرگ احیای زیستگاه در جنوب پرت
پروژهای سهساله با بودجه ۳.۳ میلیون دلار استرالیا در جنوب ماندورا کلید خورده تا زیستگاه کاکاتوی سیاه کارنابی را احیا کند؛ پرندهای که در ۴۵ سال گذشته نیمی از جمعیتش را از دست داده است.
روز ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶، پروژهای که دانشگاه استرالیای غربی آن را «نخستین در نوع خود در جهان» مینامد رسماً آغاز شد. پروژه «کریدورها برای کارنابی» (Corridors for Carnaby’s یا C4C) با سرمایهگذاری ۳.۳ میلیون دلار استرالیا، طی سه سال بیش از ۲۰۰ هزار درخت بومی در نواری دهکیلومتری جنوب ماندورا میکارد — تلاشی برای نجات کاکاتوی سیاه کارنابی از لبه انقراض.
کاکاتوی سیاه کارنابی (Carnaby’s Black Cockatoo) یکی از نمادینترین پرندگان استرالیای غربی است؛ پرندهای با صدای آشنا در آسمانهای پرت که دیگر کمتر شنیده میشود. جمعیتش در 45 سال گذشته به نصف رسیده و اکنون در فهرست رسمی گونههای در معرض انقراض ایستاده است.
آسمانی که خالی شده است
پروفسور کینگزلی دیکسون (Kingsley Dixon AO)، گیاهشناس برجسته دانشگاه استرالیای غربی (UWA) و رهبر این پروژه، تصویر هشداردهندهای از وضعیت امروز ترسیم میکند: «به همان آسمانهایی نگاه میکنم که سالها پیش پر از این پرندهها بود. حالا تنها چند تایی میبینم که سردرگم، گرسنه، بیآشیانهاند و دیگر تولیدمثل نمیکنند.»
جمعیت این پرنده از دهه ۱۹۸۰ تاکنون بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است. علت اصلی، از بین رفتن جنگلها و بوتهزارهای بومی برای گسترش کشاورزی و توسعه شهری بوده است. کاکاتوی سیاه کارنابی برای تأمین غذا به دانههای درختان بانکسیا و مارری وابسته است؛ برای آشیانهگزینی به حفرههای عمیق درختان کهنسال نیاز دارد؛ و در فصل خشک، بدون ایستگاههای آب مناسب نمیتواند دوام بیاورد. با از بین رفتن این سه عنصر، بقای گونه در خطر جدی افتاده است.
این پرنده تنها در استرالیای غربی زندگی میکند — بنابراین اگر در این ایالت از بین برود، برای همیشه از کره زمین محو خواهد شد.
ده کیلومتر کریدور سبز در جنوب ماندورا
راهحل پروژه C4C ایجاد یک کریدور پیوسته از پوشش گیاهی بومی است — نواری سبز که جمعیتهای پراکنده کاکاتو را به هم وصل کند و مسیر جابهجاییشان را هموار سازد.
محور اصلی این کریدور، یک نوار دهکیلومتری در جنوب ماندورا است که حدود یکهزار هکتار از زمینهای عمومی و خصوصی را در بر میگیرد. در این محدوده، بیش از 200 هزار درخت بانکسیا و سایر گونههای بومی کاشته میشود؛ همان درختانی که دانههای پرغذایشان خوراک اصلی کاکاتوهای سیاه است.
درختان طبیعی دههها طول میکشد تا به اندازهای برسند که حفرههای آشیانهسازی در آنها شکل بگیرد. برای پر کردن این شکاف زمانی، 50 لانه مصنوعی و 20 ایستگاه آبیاری خورشیدی در سراسر کریدور نصب میشود تا پرندگان در این دوران انتظار هم بتوانند آشیانه کنند و آب بخورند.
این پروژه را UWA در همکاری با صندوق آبوهوایی «Right Now» متعلق به آمازون استرالیا، شرکت بومی Winjan Aboriginal Corporation، و سازمان Five Rivers NRM اجرا میکند. برنامهریزیها نشان میدهد کاشت درختان تا سال 2029 کامل خواهد شد.
از مدرسههای پرت تا هوش مصنوعی
طراحان پروژه تنها به کریدور اصلی بسنده نکردهاند. هدف بلندپروازانهتری در کار است: تبدیل کل شهر پرت به شبکهای از زیستگاههای کوچک که پرندگان بتوانند در آنها تغذیه و استراحت کنند.
دو هزار درخت آجیلی سریعرشد به ساکنان پرت داده میشود تا در باغهای خانگیشان بکارند. این کار یک شبکه غذایی شهری ایجاد میکند که در دوران رشد درختان اصلی کریدور، نیاز فوری پرندگان را تأمین کند. دوازده مدرسه پرتی هم طی سه سال بیش از دو هزار درخت بانکسیا و دیگر گونههای بومی میکارند تا «جنگلهای جیبی» (pocket forests) در دل شهر شکل بگیرد.
بخش قابلتوجهی از بودجه آمازون به آموزش رنجرهای بومی اختصاص یافته است. از طریق برنامه رنجرهای Winjan Aboriginal Corporation، یک دوره ۱۸ماهه برای آموزش جمعآوری بذر و احیای پوشش گیاهی برگزار میشود و شرکتکنندگان در پایان، مدارک دانشگاهی از UWA دریافت میکنند. این رویکرد دانش سنتی بومیان از زمین را با مهارتهای علمی ترکیب میکند.
از نظر فناوری هم Amazon Web Services در حال توسعه یک اپلیکیشن مبتنی بر هوش مصنوعی است که میتواند دستههای کاکاتو را از روی تصویر یا صدا شناسایی و شمارش کند. این ابزار به داوطلبان و پژوهشگران امکان میدهد جمعیت پرندگان را ردیابی کنند و اثربخشی پروژه را در طول زمان بسنجند.
واژهآموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- کریدور؛ در اکولوژی به نواری پیوسته از زیستگاه گفته میشود که جمعیتهای پراکنده یک گونه را به هم وصل میکند
- کاربرد
- اصطلاح تخصصی در زیستشناسی حفاظتی و سیاستگذاری محیطزیستی؛ در گزارشهای رسمی و اسناد دولتی استرالیا رایج است.
- مثال
Scientists say wildlife corridors are essential for preventing isolated animal populations from going extinct.
The project will create a 10km corridor of native bushland south of Mandurah.
- معنی
- در معرض انقراض؛ اصطلاح رسمی برای گونههایی که خطر نابودی کاملشان وجود دارد و نیاز به حمایت قانونی دارند
- کاربرد
- در قوانین زیستمحیطی استرالیا درجهبندی رسمی دارد؛ گونههای endangered در فهرست EPBC Act ثبت میشوند.
- مثال
Carnaby's Cockatoo is listed as endangered under Australian federal environmental law.
Endangered species require government-approved recovery plans and habitat protection.
- معنی
- احیا، بازسازی؛ بازگرداندن یک اکوسیستم یا زیستگاه به حالت طبیعی و عملکردیاش
- کاربرد
- در حوزه محیطزیست، هنر، و تاریخ بهکار میرود؛ «ecological restoration» در سیاستهای زیستمحیطی استرالیا اصطلاح رایجی است.
- مثال
The restoration project will plant more than 200,000 native trees over three years.
Ecological restoration requires long-term commitment, as native species can take decades to mature.
- معنی
- رنجر؛ محیطبان یا مأمور حفاظت از طبیعت؛ در برنامههای بومی استرالیا به کسانی گفته میشود که از زمینهای سنتی اجدادیشان نگهداری میکنند
- کاربرد
- «Indigenous Rangers» یک برنامه رسمی دولت فدرال استرالیاست که بومیان را برای مدیریت زمینهای اجدادی آموزش میدهد.
- مثال
Aboriginal Rangers will be trained to collect native seeds and carry out habitat restoration work.
The ranger program offers Indigenous Australians a career pathway in land and sea management.
اعتبار تصاویر
- University of Western Australia — © University of Western Australia (تصویر اصلی)
منابع
- World-first project to help save endangered Carnaby's Cockatoos — University of Western Australia — منبع اصلی: جزئیات رسمی پروژه C4C شامل بودجه، اهداف، مقیاس، و شرکای اجرایی
- Hopes native tree project will save endangered cockatoo — AAP/Illawarra Mercury — تأیید آمار کاهش جمعیت، نقلقول پروفسور دیکسون، و جزئیات برنامه جامعهمحور
- Reddit r/perth — Today a huge project launched to save the iconic black cockatoos — منبع اولیه معرفی خبر در جامعه پرتی
