زن ملبورنی ۶۴۶ هزار دلار به خاطر عشق جعلی از دست داد
جین، زنی ملبورنی با اوتیسم، از طریق اپلیکیشن هینج (Hinge) با کلاهبرداری آشنا شد که خود را کارگر فیفو (FIFO) معرفی کرد. بیش از ۶۴۶ هزار دلار از دست داد، بانکش جبران نکرد، نهاد رسیدگی به شکایات هم در کنارش نایستاد — و قانون جدید دولت آلبانیزی تا ۲۰۲۷ اجرایی نمیشود.
«جین» نامی است که گاردین استرالیا برای حفاظت از هویتش انتخاب کرده است. او زنی در دههی سوم زندگیاش در ملبورن است که اوتیسم و اختلال یادگیری دارد. در می ۲۰۲۵، روی اپ دوستیابی هینج (Hinge) با مردی آشنا شد که لبخند دلنشینی داشت. چند هفته نگذشته بود که این مرد، که گاردین او را «جو» مینامد، میگفت دوستش دارد، از آیندهای مشترک سخن میگفت و ادعا میکرد برای یک بحران کاری (work emergency) به پول نیاز دارد. وقتی جین فهمید فریب خورده، بیش از ۶۴۶ هزار دلار از دست داده بود.
بانکش پول را برنگرداند. نهاد رسیدگی به شکایات مالی هم در کنارش نایستاد. و قانونی که دولت آلبانیزی آن را «سختترین قوانین ضد کلاهبرداری دنیا» نامیده، تا ۲۰۲۷ اجرایی نمیشود — و هنوز روشن نیست اپهای دوستیابی مثل هینج را اصلاً شامل خواهد شد یا نه.
از هینج تا ۴۱ انتقال پول
یک روز پس از آشنایی، جو از جین خواست که مکالمه را به واتساپ (WhatsApp) — متعلق به متا، مالک اینستاگرام و فیسبوک — منتقل کنند. پیامهایی که گاردین رؤیت کرده نشان میدهد چگونه جو با وعده عشق و آینده مشترک، اعتماد جین را بهتدریج جلب کرد: وقتی جین گفت هرگز رابطهای نداشته، جو نوشت «پس من اولین نفری خواهم بود که عاشقم میشوی.» از آشپزی برایش، از ماه عسل خارج از کشور و از بچههای مشترکشان حرف زد.
سپس درخواست پول از راه رسید، برای تجهیزات کاری اضطراری و با وعدهی بازگشت همراه با ۵۰ درصد سود. جو ادعا میکرد کارگر فیفو (FIFO) است و وقتی قرارداد معدنیاش تمام شود به ملبورن میآید. «فکر میکردم میتوانم به او اعتماد کنم»، جین میگوید. «گفت آدمی نیست که این کار را بکند.»
به دستور جو، جین حسابی در بانک ING باز کرد، بانکی که تا آن روز از آن استفاده نمیکرد، و در ۴۱ تراکنش (برخی تا ۲۰ هزار دلار) پول را به دو پلتفرم معاملات رمزارز (cryptocurrency) فرستاد. وکیل او، نوفار گوفمن از مرکز اقدام مصرفکنندگان استرالیا (CALC)، میگوید این پلتفرمها به استفاده در کلاهبرداریها شناخته شدهاند.
هرچه جین شواهد بیشتری میخواست، داستان جو عجیبتر میشد. در آخرین پیام، به تاریخ ۱۳ اوت ۲۰۲۵، ادعا کرد دارد به زندان میرود. سپس ناپدید شد. پاسپورت بریتانیایی، عکسها و تصویر حساب بانکی همه جعلی بودند. «خیلی غمانگیز است، هم برای من هم برای مامانم»، جین میگوید.
بانک گفت خبر نداشت و نهاد رسیدگی به شکایات هم در کنار جین نایستاد
ING از بازگرداندن پول سر باز زد. جین شکایتش را به سازمان رسیدگی به شکایات خدمات مالی استرالیا (AFCA) برد، نهادی مستقل که شبیه یک داور مالی عمل میکند. اما AFCA در مارس امسال هم به نفع بانک رأی داد و گفت بانک «از وقوع کلاهبرداری مطلع نبود» و «تراکنشها را طبق دستور پردازش کرد.»
AFCA در حکمش اعلام کرد جین «خسارت مالی و شخصی سنگینی» متحمل شده است، اما دستور جبران صادر نکرد. این نهاد در پاسخ به گاردین اعلام کرد «مدام تأکید کردهایم که شکایات کلاهبرداری امروز با قوانینی ارزیابی میشوند که برای پیچیدگی کلاهبرداریهای مدرن طراحی نشدهاند.»
وکیل جین استدلال میکند AFCA تکالیف قانونی ING در ارائه خدمات دقیق، صادقانه و منصفانه را نادیده گرفت. ING از اظهارنظر مستقیم درباره این پرونده خودداری کرد.
دکتر کیت گولد، پژوهشگر ارشد و عصبروانشناس دانشگاه موناش، میگوید انسانها «نیاز بنیادی» به عشق و ارتباط دارند و همین باعث میشود «در برابر ابراز علاقهی دیگران بسیار پذیرا» باشیم، یعنی دقیقاً همان آسیبپذیریای که کلاهبرداران هدف میگیرند.
قانون جدید تا ۲۰۲۷ اجرایی نمیشود و اپهای دوستیابی را در بر نمیگیرد
دولت آلبانیزی در اوایل ۲۰۲۵ قانون ضد کلاهبرداری تصویب کرد، اما اجرایش به ۳۱ مارس ۲۰۲۷ موکول شده. این قانون قرار است بانکها، شرکتهای مخابراتی و پلتفرمهای دیجیتال «کلیدی» — رسانههای اجتماعی، موتورهای جستجوی پولی و پیامرسانها — را در بر بگیرد. اما آیا اپهای دوستیابی مثل هینج هم جزء این دستهاند؟ دولت هنوز پاسخ روشنی نداده و گفته «در صورت نیاز از توسعه دامنه قانون دریغ نخواهد کرد.»
مگ دالینگ، متخصص سیاستگذاری در CALC، میگوید «هنوز شکافهای بسیار قابل توجهی» در پوشش قانون وجود دارد. این قانون همچنین با مدل بریتانیا، که بانکها را ملزم میکند مبالغ بزرگتری را به قربانیان برگردانند، فاصلهی معناداری دارد. در استرالیا پیشنهاد شده بازپرداخت خودکار تنها تا ۳,۰۰۰ دلار باشد، رقمی که برای قربانیانی مثل جین با زیان ۶۴۶ هزار دلاری اصلاً کافی نیست. برای مبالغ بیشتر، دولت وعدهی سازوکار حل اختلاف (dispute resolution mechanism) داده، اما جزئیاتش هنوز اعلام نشده است. جزئیات این طرح ۳,۰۰۰ دلاری را پیش از این بررسی کردهایم.
در ۱۸ ماه گذشته، استرالیاییها در ۴,۷۶۷ کلاهبرداری عاشقانهی گزارششده بیش از ۳۷ میلیون دلار از دست دادهاند، و این تنها موارد ثبتشده است. دانیل مولینو، معاون وزیر خزانهداری، از اظهارنظر درباره پرونده جین خودداری کرد.
هینج در مارس امسال فناوری «بررسی چهره» (Face Check) را در استرالیا راهاندازی کرد تا هویت کاربران جدید را تأیید کند، اما این اقدام پس از ماجرای جین انجام شد.
کوتاه و کاربردی
واقعیت یا شایعه؟
چند برداشت رایج درباره کلاهبرداری و بازپرداخت را سریع مرور کنیم.
شایعه
«اگر قربانی کلاهبرداری شوم، بانک حتماً پولم را برمیگرداند.»
در حال حاضر بانکها در استرالیا بهطور قانونی موظف به جبران نیستند. در پرونده جین، هم بانک و هم نهاد رسیدگی به شکایات (AFCA) به نفع بانک رأی دادند.
نیازمند توضیح
«قانون جدید ضد کلاهبرداری همین حالا از قربانیان حمایت میکند.»
این قانون تصویب شده، اما تا ۳۱ مارس ۲۰۲۷ اجرایی نمیشود و هنوز روشن نیست اپهای دوستیابی مثل هینج را در بر میگیرد یا نه.
شایعه
«پولی که با رمزارز فرستاده شده، بهراحتی قابل ردیابی و برگشت است.»
انتقال رمزارز معمولاً برگشتناپذیر است و دقیقاً به همین دلیل کلاهبرداران آن را ترجیح میدهند. سرعت گزارش به بانک و پلیس مهمترین عامل است.
شایعه
«کلاهبرداری عاشقانه فقط سراغ افراد سادهلوح میرود.»
به گفته کارشناسان، این کلاهبرداری از نیاز انسانی همه ما به عشق و ارتباط سوءاستفاده میکند. هر کسی، با هر سطح تحصیلات، میتواند هدف قرار بگیرد.
اگر قربانی کلاهبرداری عاشقانه شدهاید
- فوری با بانکتان تماس بگیرید و بخواهید تراکنشها را مسدود یا پرونده باز کنند.
- گزارش به Scamwatch بدهید، سایت رسمی کمیسیون رقابت و مصرف استرالیا (ACCC) برای ثبت کلاهبرداریها.
- اگر بانک رد کرد، میتوانید رایگان به AFCA شکایت کنید.
- برای مشاوره حقوقی رایگان با مرکز اقدام مصرفکنندگان (CALC) تماس بگیرید.
- جرائم سایبری را میتوان از طریق ReportCyber نیز گزارش داد.
واژهآموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- کلاهبرداری عاشقانه، یعنی وقتی کسی وانمود میکند عاشقتان شده تا از شما پول بگیرد
- کاربرد
- در گزارشهای پلیس، نهادهای مصرفکننده و رسانهها به این شکل کلاهبرداری آنلاین گفته میشود.
- مثال
She lost her life savings to a romance scam that began on a dating app.
Romance scam reports to Scamwatch have increased significantly in recent years.
- معنی
- بازپرداخت، یعنی برگرداندن پولی که از دست رفته یا اشتباه پرداخت شده
- کاربرد
- در بانکداری، بیمه و قوانین مصرفکننده به جبران خسارت مالی گفته میشود.
- مثال
The government proposed automatic reimbursement of up to $3,000 for scam victims.
- معنی
- بازرس یا داور مستقل که به شکایات مردم از نهادهای دولتی یا خصوصی رسیدگی میکند
- کاربرد
- در استرالیا AFCA نقش ombudsman مالی را دارد و شکایت به آن رایگان است.
- مثال
She lodged a complaint with the financial ombudsman after the bank refused to refund her.
- معنی
- کارگر «پرواز-ورود-پرواز-خروج»، یعنی کسی که در مناطق دورافتاده کار میکند و هر چند هفته با هواپیما به خانه برمیگردد
- کاربرد
- اصطلاح رایج در صنایع معدنی و نفتوگاز استرالیاست. کلاهبرداران اغلب این هویت را جعل میکنند تا غیاب طولانی را توجیه کنند.
- مثال
The scammer claimed to be a FIFO worker on a remote mining site to explain why he couldn't meet in person.
- معنی
- رمزارز، یعنی ارز دیجیتالی که روی بلاکچین کار میکند، مثل بیتکوین
- کاربرد
- در اخبار مالی و پروندههای کلاهبرداری زیاد دیده میشود. انتقال رمزارز معمولاً قابل برگشت نیست.
- مثال
The funds were transferred to cryptocurrency platforms known to be used in scams.
اعتبار تصاویر
- تیم تحریریه NavaRooz — تصویر اختصاصی تیم تحریریه NavaRooz (تصویر اصلی)
منابع
- A Melbourne woman lost $646,035 to a romance scam. Should banks and dating apps be forced to refund victims like her? — گزارش تحقیقاتی گاردین استرالیا که روایت جین، واکنش ING و AFCA، و شکافهای قانون جدید ضد کلاهبرداری را بهتفصیل پوشش میدهد.
- National Anti-Scam Centre taskforce report highlights value of joint effort to tackle romance scams — گزارش ACCC از تیم ضربت کلاهبرداری عاشقانه (ژوئیه تا دسامبر ۲۰۲۵)، شامل آمار ۲۸٫۶ میلیون دلار زیان گزارششده تنها در ۲۰۲۵ که اعداد گاردین را تأیید میکند.
