جامعه و فرهنگ۱۴۰۵/۳/۱۲2 June 2026

population history migration بومیان استرالیا

از ۸۵۹ نفر تا ۲۸ میلیون؛ روایت جمعیت استرالیا در دو قرن و نیم

مروری بر تاریخ جمعیتی استرالیا از دوران بومیان پیش از استعمار تا موج بزرگ مهاجرت آسیایی در قرن بیست‌ویکم و چشم‌انداز رسیدن به ۳۰ میلیون نفر.

هرم جمعیتی استرالیا در سال ۲۰۲۶ که توزیع سنی و جنسیتی جمعیت را نشان می‌دهد

خلاصه خبر

بر اساس آخرین داده‌های اداره آمار استرالیا (ABS)، جمعیت این کشور از مرز ۲۸ میلیون نفر گذشته است — ملتی که سه دهه قبل هنوز به ۲۰ میلیون هم نرسیده بود. اما پشت این عدد، یک داستان بلند نهفته است: از دسیزها هزار سال سکونت بومیان تا کشتی‌های زندانیان انگلیسی، از تب طلا تا موج مهاجرت پس از جنگ جهانی دوم، و از سیاست «استرالیای سفید» تا چندفرهنگی‌ترین کشور جهان در قرن بیست‌ویکم.

این مقاله تصویری از سیر تحول جمعیتی استرالیا از ۱۷۸۸ تا امروز است؛ از کجا آمدیم، چه شدیم، و به کجا می‌رویم.

نکته اصلی

جمعیت استرالیا در دو قرن و نیم از ۸۵۹ نفر به ۲۸ میلیون رسیده و عمده این رشد نه از زاد و ولد طبیعی، بلکه از موج‌های پی‌درپی مهاجرت بوده است.

چه چیز قطعی است؟

بومیان استرالیا دستِ‌کم ۶۵ هزار سال پیش از ورود اروپایی‌ها در این قاره می‌زیستند؛ جمعیتشان پیش از ۱۷۸۸ بین ۳۰۰ هزار تا یک میلیون نفر تخمین زده می‌شود.
اولین مستعمره انگلیسی در ژانویه ۱۷۸۸ با تنها ۸۵۹ نفر تأسیس شد.
کشف طلا در ۱۸۵۱ موجی از مهاجرت آورد که جمعیت را از ۳۳۲ هزار نفر در ۱۸۴۸ به بیش از یک میلیون در ۱۸۵۸ رساند.
در سال ۱۹۰۱ (تأسیس فدراسیون استرالیا)، جمعیت ۳.۷۸ میلیون نفر بود.
پس از جنگ جهانی دوم، جمعیت از ۷.۵ میلیون در ۱۹۴۶ به ۱۰.۵ میلیون در ۱۹۶۱ رسید — ترکیبی از بیبی‌بوم (baby boom؛ جهش بزرگ نرخ زاد و ولد در سال‌های بلافاصله پس از جنگ) و مهاجرت گسترده اروپایی.
سیاست «استرالیای سفید» (White Australia Policy) در ۱۹۷۳ پایان یافت و از آن پس آسیا بزرگ‌ترین منبع مهاجرت شد.
در ۲۰۱۹، ۳۰ درصد از جمعیت استرالیا در خارج از کشور متولد شده بودند — یکی از بالاترین نسبت‌ها در جهان برای کشوری با بیش از ۱۰ میلیون نفر.
جمعیت در ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۲۸.۵ میلیون نفر است و انتظار می‌رود تا ۲۰۲۹ از ۳۰ میلیون بگذرد.
نرخ باروری در ۲۰۲۴ به ۱.۴۸ رسیده — بسیار پایین‌تر از سطح جایگزینی ۲.۱.

چه چیز هنوز روشن نیست؟

تعداد دقیق بومیان استرالیا پیش از استعمار اروپایی موضوع اختلاف نظر است. برآوردها از ۳۰۰ هزار تا بیش از یک میلیون نفر متفاوت‌اند؛ برخی پژوهشگران با استناد به یافته‌های باستان‌شناختی رقمی نزدیک به ۷۵۰ هزار را مطرح می‌کنند. این ابهام به دلیل نبود اسناد مکتوب و تأثیر مرگ‌ومیر گسترده ناشی از بیماری‌های اروپایی در دهه‌های اول استعمار است.

زمینه و جزئیات

۶۵ هزار سال قبل از هر کشتی

پیش از آنکه نخستین کشتی انگلیسی در بندر سیدنی لنگر بیندازد، این قاره خانه یکی از کهن‌ترین فرهنگ‌های پیوسته بشری بود. بومیان استرالیا — شامل اَبوریجینال‌ها و توره‌استریت‌آیلندرها — دستِ‌کم ۶۵ هزار سال است که در این سرزمین زندگی می‌کنند. پیش از ۱۷۸۸، در قالب صدها قبیله با صدها زبان متفاوت در سراسر قاره پراکنده بودند. در سرشماری ۲۰۲۱، ۳.۲ درصد از جمعیت استرالیا خود را بومی اعلام کردند.

از زندان تا قاره؛ انفجار جمعیت در قرن نوزدهم

در ژانویه ۱۷۸۸، کاپیتان آرتور فیلیپ با ناوگانی از کشتی‌های حامل محکومین و نگهبانان وارد بندر سیدنی شد. جمعیت اولیه؟ ۸۵۹ نفر. در دهه‌های اول رشد کُند بود — در ۱۸۳۸ جمعیت غیربومی به ۱۵۲ هزار نفر رسیده بود.

اما در ۱۸۵۱ طلا کشف شد و همه چیز دگرگون شد. موج مهاجرت از بریتانیا، چین، اروپا و آمریکا به قدری سریع بود که جمعیت در یک دهه از ۳۳۲ هزار نفر به بیش از یک میلیون رسید. تب طلا نه تنها جمعیت، که ترکیب قومی و روحیه استرالیا را برای همیشه تغییر داد.

در ۱۹۰۱، شش مستعمره انگلیسی به هم پیوستند و کشور فدرال استرالیا را ساختند. جمعیت در آن سال ۳.۷۸ میلیون نفر بود. دولت نوپا بلافاصله قانون «استرالیای سفید» (Immigration Restriction Act) را تصویب کرد که مهاجرت از آسیا، آفریقا و خاورمیانه را تقریباً غیرممکن می‌کرد.

جنگ، بیبی‌بوم، و «جمعیت یا نابودی»

رکود اقتصادی دهه ۱۹۳۰ نرخ باروری را به پایین‌ترین حد تاریخی‌اش رساند. اما پایان جنگ جهانی دوم در ۱۹۴۵ جرقه انفجاری دیگری زد. دوره ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴ به «بیبی‌بوم» معروف است: نرخ باروری از حدود ۳ به اوج ۳.۴۱ در ۱۹۵۷ رسید.

دولت استرالیا هم‌زمان با شعار «Populate or Perish» — «جمعیت یا نابودی» — برنامه‌ای گسترده برای جذب مهاجر اروپایی راه انداخت. انگلیسی‌ها، ایرلندی‌ها، ایتالیایی‌ها، یونانی‌ها و لهستانی‌ها به انبوه وارد شدند. جمعیت از ۷.۵ میلیون در ۱۹۴۶ به ۱۰.۵ میلیون در ۱۹۶۱ رسید.

۱۹۷۳: پایان استرالیای سفید، آغاز تکثر

در ۱۹۷۳ دولت گاف ویتلام سیاست «استرالیای سفید» را رسماً پایان داد و اعلام کرد ملیت، نژاد و رنگ پوست هیچ نقشی در پذیرش مهاجر نخواهد داشت. این تصمیم چهره استرالیا را برای همیشه تغییر داد.

در دهه‌های بعد، ویتنامی‌ها پس از جنگ، سپس چینی‌ها، هندی‌ها، فیلیپینی‌ها، لبنانی‌ها، و مهاجران از ایران، عراق و سایر کشورهای خاورمیانه وارد شدند. در قرن بیست‌ویکم، آسیا بزرگ‌ترین منبع مهاجرت به استرالیاست. جمعیت از ۱۳ میلیون در ۱۹۷۱ به ۱۸.۷ میلیون در ۲۰۰۱ و سپس به ۲۵.۴ میلیون در ۲۰۲۱ رسید.

استرالیای امروز؛ آمار کلیدی

در ژوئن ۲۰۲۶، جمعیت استرالیا حدود ۲۸.۵ میلیون نفر است. اداره آمار استرالیا (ABS) پیش‌بینی می‌کند این رقم تا ۲۰۲۹ از ۳۰ میلیون بگذرد.

بیشترین تبارهای اعلام‌شده در سرشماری ۲۰۲۱:

انگلیسی‌تبار: ۳۳ درصد
«استرالیایی»: ۲۹.۹ درصد (اغلب با ریشه انگلو-سلتیک)
ایرلندی‌تبار: ۹.۵ درصد
اسکاتلندی‌تبار: ۸.۶ درصد
چینی‌تبار: ۵.۵ درصد
ایتالیایی‌تبار: ۴.۴ درصد
هندی‌تبار: ۳.۱ درصد
ایرانی‌تبار: ۰.۳۲ درصد

بزرگ‌ترین گروه‌های متولد خارج از کشور (۲۰۲۵): هند (۹۷۱ هزار نفر)، انگلستان (۹۷۱ هزار نفر)، چین (۷۳۱ هزار نفر)، نیوزیلند (۶۳۷ هزار نفر). عراق با بیش از ۱۱۱ هزار نفر ساکن در استرالیا نیز در این فهرست حضور دارد.

در میان جوامع فارسی‌زبان، سرشماری ۲۰۲۱ نشان داد که حدود ۶۸ هزار نفر ایران‌زاده و حدود ۶۵ هزار نفر افغانستان‌زاده در استرالیا زندگی می‌کنند؛ هر دو جمعیت در دهه اخیر رشد قابل‌توجهی داشته‌اند. با احتساب نسل دوم و سوم، جامعه ایرانی‌تبار (ایرانی‌الاصل) بیش از ۹۰ هزار نفر برآورد می‌شود. ملبورن و سیدنی بیشترین تمرکز ایرانیان و افغانستانی‌ها را دارند. ایران در سرشماری ۲۰۲۱ در جایگاه ۲۳ام بزرگ‌ترین کشور مبدأ مهاجران استرالیا بود.

در زمینه دین، مسیحیت با ۴۳.۹ درصد هنوز بزرگ‌ترین گروه است، اما سهمش از ۶۳.۹ درصد در ۲۰۰۶ به شدت کاهش یافته. «بی‌دینی» در همان مدت از ۱۸.۷ درصد به ۳۸.۹ درصد رسیده. اسلام با ۳.۲ درصد، هندوئیسم با ۲.۷ درصد و بودیسم با ۲.۴ درصد در جایگاه‌های بعدی‌اند.

جمعیت استرالیا به‌طرز چشمگیری شهری است: ۸۹ درصد در شهرها زندگی می‌کنند. سیدنی با ۵.۴۵ میلیون و ملبورن با ۵.۲۱ میلیون دو شهر بزرگ کشورند. با این حال، تراکم جمعیت کل کشور تنها ۳.۴ نفر در هر کیلومترمربع است — سومین کشور کم‌تراکم جهان پس از نامیبیا و مغولستان.

چشم‌انداز: مهاجرت به‌جای نوزاد

نرخ باروری استرالیا در ۲۰۲۴ به ۱.۴۸ رسیده — بسیار پایین‌تر از سطح جایگزینی ۲.۱. اداره آمار استرالیا پیش‌بینی می‌کند رشد طبیعی جمعیت (تولدها منهای مرگ‌ها) در اواسط دهه ۲۰۳۰ به صفر برسد. این یعنی آینده جمعیتی استرالیا تقریباً کاملاً به مهاجرت وابسته خواهد بود.

مهاجرت خالص خارجی در سال ۲۰۲۲–۲۰۲۳ به رکورد ۵۳۶ هزار نفر رسید — در مقایسه با رقم منفی در سال ۲۰۲۱ هنگام بسته بودن مرزها در دوران کووید-۱۹. بر اساس داده‌های ABS در سال منتهی به سپتامبر ۲۰۲۵، این رقم به حدود ۳۱۱ هزار نفر کاهش یافته است؛ دولت برای کنترل حجم مهاجرت اقداماتی انجام داده، از جمله محدودیت‌هایی در ویزای دانشجویی.

اقدام یا نکات عملی

ساعت جمعیت زنده: اداره آمار استرالیا یک ساعت جمعیتی لحظه‌به‌لحظه دارد که هر ثانیه به‌روز می‌شود.
آمار ایالت خود را ببینید: برای اطلاعات جمعیتی منطقه‌ای، ابزار ABS QuickStats نام شهر یا منطقه خود را می‌گیرد.
داده‌های سرشماری ۲۰۲۱: جزئیات کامل ترکیب جمعیتی استرالیا در پایگاه داده سرشماری ABS در دسترس است.
گزارش رشد جمعیت ایالت‌ها: آخرین آمار رسمی رشد ایالتی در صفحه National, State and Territory Population منتشر می‌شود.

واژه‌آموزی

کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر

demographics/ˌdeməˈɡræfɪks/Greek: demos (people) + graphein (to write)

معنی: جمعیت‌شناسی؛ آمار و ویژگی‌های یک جمعیت مانند سن، جنس، قومیت و محل تولد
کاربرد: در گزارش‌های آماری، اخبار سیاست‌گذاری و پژوهش‌های اجتماعی به‌کار می‌رود؛ رسمی و محاوره‌ای هر دو.
مثال: The latest census revealed a shift in Australia's demographics, with Asian-born residents now making up a larger share.
Understanding local demographics helps councils plan schools, hospitals, and public transport.

fertility rate/ˈfɜːrtɪlɪti reɪt/Latin: fertilis (bearing fruit, fruitful)

معنی: نرخ باروری؛ میانگین تعداد فرزندانی که هر زن در طول عمر باروری خود به دنیا می‌آورد
کاربرد: در اخبار بهداشت، جمعیت‌شناسی و بحث‌های سیاست‌گذاری استفاده می‌شود؛ عدد ۲.۱ سطح جایگزینی (replacement level) است.
مثال: Australia's fertility rate fell to 1.48 in 2024, well below the replacement level of 2.1.
A declining fertility rate means countries rely more on immigration to maintain population growth.

net migration/net maɪˈɡreɪʃən/Latin: migrare (to move from place to place)

معنی: مهاجرت خالص؛ تفاضل تعداد ورودی‌ها از تعداد خروجی‌های یک کشور در یک دوره مشخص
کاربرد: در آمارهای جمعیتی و بودجه‌های دولتی استفاده می‌شود؛ عدد مثبت یعنی بیشتر آمده‌اند تا رفته‌اند.
مثال: Australia recorded a record net migration of 536,000 people in the 2022–23 financial year.
Net migration turned negative during the COVID-19 pandemic when borders were closed.

multicultural/ˌmʌltiˈkʌltʃərəl/Latin: multi (many) + cultura (cultivation, tending)

معنی: چندفرهنگی؛ متشکل از یا مربوط به چندین فرهنگ و قومیت مختلف
کاربرد: در سیاست‌گذاری، رسانه و گفتار روزمره برای توصیف جامعه‌ای با تنوع فرهنگی بالا به‌کار می‌رود.
مثال: Australia officially adopted a multicultural policy after abolishing the White Australia Policy in 1973.
Sydney and Melbourne are among the world's most multicultural cities.

indigenous/ɪnˈdɪdʒɪnəs/Latin: indigena (native, born in a place) — from indi- (within) + gignere (to beget)

معنی: بومی؛ کسی یا چیزی که به طور طبیعی از جایی سرچشمه گرفته یا به آنجا تعلق دارد
کاربرد: در استرالیا برای اشاره به اَبوریجینال‌ها و توره‌استریت‌آیلندرها به‌کار می‌رود؛ رسمی‌تر از واژه aboriginal در زمینه‌های سیاست‌گذاری.
مثال: The Indigenous population of Australia has a continuous cultural history spanning at least 65,000 years.
The 2021 census showed that 3.2% of Australians identified as Indigenous.

اعتبار تصاویر

Wikimedia Commons / Mishomp — CC0 (تصویر اصلی)

منابع

Demographics of Australia — Wikipedia — منبع اصلی مقاله؛ داده‌های تاریخی جمعیت، نرخ باروری، ترکیب قومی، مهاجرت، و آمار سرشماری از ۱۷۸۸ تا ۲۰۲۶.
National, State and Territory Population — Australian Bureau of Statistics — داده‌های رسمی ABS برای سپتامبر ۲۰۲۵؛ جمعیت ۲۷.۷ میلیون نفر، رشد ۱.۶ درصدی، و مهاجرت خالص ۳۱۱ هزار نفری.