گزارش‌های مقدماتی چهار رویداد خطرناک در فرودگاه سیدنی منتشر شد

چهار گزارش مقدماتی از رویدادهای خطرناک روی باندها و تاکسی‌وی‌های فرودگاه سیدنی، فشار نیروی انسانی و مدیریت خستگی در برج کنترل را به محور بررسی ایمنی تبدیل کرده است. دولت فدرال نیز یک هیئت مستقل برای نظارت بر اصلاحات تشکیل داده است.

نمایی تصویرسازی‌شده از یک کنترل‌کننده ترافیک هوایی در برج و دو هواپیمای مسافربری با فاصله ایمن در تقاطع باندهای یک فرودگاه بزرگ استرالیا

صبح ۹ اوت، یک ایرباس A320 جت‌استار در فرودگاه سیدنی ناگهان ترمز کرد تا از برخورد با بوئینگ 777 قطر ایرویز که در حال یدک‌کش‌شدن بود، جلوگیری کند؛ یکی از مهمانداران بر اثر توقف شدید زمین خورد و مچ دستش شکست. این رویداد بخشی از زنجیره‌ای بود که اکنون نحوه تأمین نیرو، تقسیم وظایف و مدیریت خستگی در برج کنترل شلوغ‌ترین فرودگاه استرالیا را به محور بررسی رسمی تبدیل کرده است.

اداره ایمنی حمل‌ونقل استرالیا، ATSB، در ۳۰ سپتامبر چهار گزارش مقدماتی از رویداد‌های ژوئیه و اوت را منتشر کرد. به گزارش گاردین استرالیا، کمبود نیرو در زمان چند رویداد به یکی از محور‌های تکرارشونده بررسی تبدیل شده است. گزارش‌های مقدماتی توالی وقایع و اطلاعات عملیاتی را ثبت می‌کنند؛ تعیین علت و عوامل مؤثر به بررسی‌های نهایی موکول شده است.

چهار رویداد در بازه ۲۳روزه

جدی‌ترین مورد صبح ۲۷ ژوئیه رخ داد. یک بوئینگ 737 کانتاس اجازه عبور از باند 34L را گرفت، در حالی که یک هواپیمای Dash 8 کانتاس‌لینک پس از فرود هنوز روی همان باند در حرکت بود. کنترل‌کننده‌ای که هدایت باند را بر عهده داشت، چند ثانیه پیش از فرود Dash 8 مسئولیت را برای رفتن به استراحت به همکارش تحویل داده بود. کنترل‌کننده جایگزین تصور کرد Dash 8 از خروجی سریع‌تری خارج خواهد شد و اجازه عبور بوئینگ را صادر کرد.

هر دو هواپیما پس از دستور توقف در فاصله حدود ۱۲۰ متری یکدیگر ایستادند. کسی آسیب ندید و خسارتی گزارش نشد. با این حال، ATSB این رویداد را در رده A قرار داد: شدیدترین طبقه‌بندی برای ورود به باند، زمانی که برخورد به‌سختی اجتناب شده است. این نخستین رخداد رده A ثبت‌شده در سیدنی از زمان آغاز این نظام سنجش در سال ۲۰۰۳ و سومین مورد در میان فرودگاه‌های بزرگ استرالیا بود.

دو رویداد دیگر در ۹ اوت ثبت شد. در یکی، هواپیمای جت‌استار برای جلوگیری از بوئینگ 777 در حال یدک‌کشی ترمز کرد. در دیگری، یک بوئینگ 737 کانتاس اجازه یافت از باندی عبور کند که یک بوئینگ 737 ویرجین برای برخاستن از آن مجوز گرفته بود. هواپیمای ویرجین حرکت را آغاز کرد، اما مربی حاضر در برج تعارض را دید و مجوز برخاستن پس گرفته شد. چهارمین رویداد ۱۸ اوت بود؛ یک ایرباس A321 کانتاس ترمز کرد تا بوئینگ 737 دیگری از مقابلش عبور کند.

آمار ۲۰ درصدی دقیقاً چه می‌گوید؟

تحلیل آماری ATSB نشان می‌دهد در ژوئیه و اوت ۲۰۲۶ یازده «تعارض زمینی» در سیدنی گزارش شد و شش مورد در دست بررسی قرار گرفت. تعارض زمینی به وضعیتی گفته می‌شود که هواپیما، وسیله نقلیه یا فرد در محدوده عملیاتی فرودگاه چنان به یکدیگر نزدیک می‌شوند که حاشیه ایمنی کاهش می‌یابد. این اصطلاح طیفی از ورود به باند تا از دست‌رفتن فاصله ایمن یا نزدیک‌شدن در تاکسی‌وی را در بر می‌گیرد و همه موارد شدت یکسان ندارند.

ATSB داده‌های سیدنی، ملبورن، بریزبن، پرت و آدلاید را از ژانویه ۲۰۱۶ تا اوت ۲۰۲۶ مقایسه کرد. در کل این دوره، سیدنی با ۶.۵ رویداد به ازای هر ۱۰۰ هزار حرکت هواپیما نزدیک به میانگین پنج فرودگاه بود. اما در دوره بازیابی سفر‌های هوایی از سال ۲۰۲۲، نرخ سیدنی به ۶.۷ مورد در هر ۱۰۰ هزار حرکت رسید که حدود ۲۰ درصد بالاتر از میانگین بود. سیدنی در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ بالاترین نرخ را میان پنج فرودگاه داشت.

آمار ۲۰۲۶ هنوز کامل نیست. داده رویداد‌ها تا پایان اوت در دسترس بود، اما شمار حرکت هواپیما‌ها پس از ماه مه برآورد شده است. ATSB تأکید می‌کند سیدنی پیچیده‌ترین محیط فرودگاهی کشور را دارد و تعداد خام رویداد‌ها باید با حجم ترافیک سنجیده شود.

شیفت‌ها و خستگی چگونه وارد بررسی شدند؟

Airservices Australia، سازمان دولتی ارائه‌دهنده خدمات کنترل ترافیک هوایی، پیش از این رویداد‌ها با مدل شیفت‌بندی خود برای برخی کارکنان خطر بالاتر خستگی را پیش‌بینی کرده بود. در رخداد ۲۷ ژوئیه، مدل برای کنترل‌کننده‌ای که مسئولیت را تحویل داد و یک کنترل‌کننده دیگر سطح خطر «بالا» نشان می‌داد. هر دو به ATSB گفته‌اند هنگام کار احساس هوشیاری می‌کردند.

شاخص خطر خستگی شرایط شیفت و احتمال کاهش هوشیاری را می‌سنجد و خستگی واقعی یک فرد در لحظه حادثه را اندازه نمی‌گیرد. بررسی‌کنندگان اکنون می‌سنجند آیا اقدام‌های کنترلی، از جمله زمان استراحت، در عمل کافی بوده است.

ATSB همچنین استفاده هم‌زمان از یک کنترل‌کننده در چند نقش عملیاتی، اتکای معمول به اضافه‌کاری برای پرکردن شیفت‌ها و انجام آموزش یا نظارت هم‌زمان با وظایف روزمره را بررسی می‌کند. این نهاد هنوز نگفته فشار نیروی انسانی مستقیماً در هیچ‌یک از رویداد‌ها نقش داشته است. گزارش نهایی نقش این عوامل در رویداد‌ها را مشخص می‌کند.

نظارت مستقل تا انتشار گزارش‌های نهایی

کاترین کینگ، وزیر فدرال حمل‌ونقل، هم‌زمان با انتشار گزارش‌های مقدماتی هیئت مستقل تضمین کنترل ترافیک هوایی فرودگاه سیدنی را تشکیل داد. این هیئت سه‌نفره برای دوره اولیه شش‌ماهه بر اقدام‌های Airservices در برنامه‌ریزی نیروی کار، استخدام، آموزش، تاب‌آوری شیفت‌ها و بهبود سامانه‌ها نظارت می‌کند. ریاست آن با کن رابینسون، معاون بازنشسته نیروی هوایی، است.

سازمان ایمنی هوانوردی غیرنظامی، CASA، پس از مرور گزارش‌های مقدماتی اعلام کرد هیچ‌یک از این رویداد‌ها در حال حاضر نشانه «خطر فوری ایمنی» نیست و فرودگاه سیدنی و سامانه هوانوردی استرالیا را ایمن می‌داند. این نهاد در کنار تحقیقات ATSB یک بازبینی تضمین ایمنی انجام می‌دهد تا مشکلات احتمالی عملیاتی یا سیستمی را شناسایی کند.

CASA درباره وجود خطر فوری و ادامه ایمن پرواز‌ها نظر داده است؛ ATSB به‌دنبال علت‌ها و ضعف‌های سیستمی احتمالی در رویداد‌های مشخص است. گزارش‌های نهایی برای سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی شده‌اند. اگر پیش از آن یک مسئله حیاتی ایمنی پیدا شود، ATSB باید نهاد‌های مسئول را بی‌درنگ آگاه کند تا اقدام اصلاحی انجام شود.

واژه‌آموزی

کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر
runway incursion/ˈrʌnweɪ ɪnˈkɜːʒən/English: runway (run + way); Latin: incurrere (to run into)
معنی
ورود نادرست هواپیما، خودرو یا فرد به محدوده حفاظت‌شده باند فرود یا برخاست
کاربرد
این اصطلاح تخصصی در گزارش‌های ایمنی فرودگاه و بررسی رویدادهای باند به کار می‌رود.
مثال
The investigators classified the event as a serious runway incursion.
Stop-bar lights are designed to reduce the risk of a runway incursion.
air traffic control/ˈeə træfɪk kənˌtrəʊl/English: air + traffic + control; control entered English through Old French controle
معنی
سامانه و کارکنانی که حرکت ایمن و منظم هواپیماها را در هوا و روی زمین هدایت می‌کنند
کاربرد
در خبرهای هوانوردی معمولاً برای خود خدمت کنترل ترافیک هوایی یا واحد ارائه‌دهنده آن استفاده می‌شود.
مثال
Air traffic control instructed the aircraft to hold short of the runway.
The review will examine air traffic control staffing and training.
fatigue/fəˈtiːɡ/Old French fatigue, from Latin fatigare (to tire)
معنی
خستگی جسمی یا ذهنی که می‌تواند هوشیاری و عملکرد را کاهش دهد
کاربرد
در مقررات کاری و ایمنی، این واژه اغلب همراه با ارزیابی و مدیریت خطر به کار می‌رود.
مثال
The roster model predicted an elevated fatigue risk.
Rest breaks are one measure used to manage fatigue.
separation/ˌsepəˈreɪʃən/Latin separare (to set apart)
معنی
فاصله ایمنی مقرر میان هواپیماها در هوا یا روی باند و تاکسی‌وی
کاربرد
در هوانوردی، loss of separation به نقض حداقل فاصله تعیین‌شده گفته می‌شود.
مثال
Controllers maintain separation between arriving and departing aircraft.
The occurrence involved a loss of separation on the runway.

اعتبار تصاویر

  • NavaRooz — NavaRooz — original (تصویر اصلی)

منابع