راهنمای ساده پیشگیری و تشخیص سرطان پوست در استرالیا
سرطان پوست در استرالیا بسیار شایع است، اما انواع آن خطر و درمان یکسانی ندارند. این راهنما به زبان ساده درباره نقش آفتاب، نشانه‌های هشدار، زمان مراجعه به پزشک، تشخیص، درمان و محافظت روزانه از پوست توضیح می‌دهد.
فهرست مطالب
بر پایه گزارش مؤسسه سلامت و رفاه استرالیا، یعنی Australian Institute of Health and Welfare یا AIHW، هر سال دست‌کم یک سرطان شایع غیرملانومایی پوست از بدن حدود ۵۳۵ هزار استرالیایی برداشته می‌شود. این گروه شامل سرطان سلول پایه یا Basal Cell Carcinoma (BCC) و سرطان سلول سنگفرشی یا Squamous Cell Carcinoma (SCC) است.
ملانوما جدا از این دو نوع قرار می‌گیرد. شیوع آن کمتر است، اما احتمال پخش شدنش در بدن بیشتر است. داده‌های ملی سرطان برای سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷ هزار و ۴۰۰ مورد تازه و نزدیک به ۱۴۵۰ مرگ را برآورد کرده‌اند. این ارقام برآورد آماری‌اند و ثبت کامل موارد سرطان زمان می‌برد.
چرا آفتاب استرالیا به پوست آسیب می‌زند
بیش از ۹۵ درصد سرطان‌های پوست با تابش فرابنفش، یعنی Ultraviolet (UV)، ارتباط دارند. فرابنفش دیده یا حس نمی‌شود و با گرمای هوا یکی نیست. بنابراین حتی یک روز خنک یا ابری هم می‌تواند شاخص فرابنفش بالایی داشته باشد. آسیب این تابش در طول سال‌ها جمع می‌شود و ممکن است مدت‌ها بعد به شکل سرطان دیده شود.
زندگی، ورزش و کار در فضای باز در استرالیا رایج است و بسیاری از مردم پوست روشن دارند. آفتاب‌سوختگی در کودکی و نوجوانی و تماس مداوم با آفتاب، به‌ویژه در مشاغل بیرونی، خطر ابتلا در سال‌های بعد را بیشتر می‌کند.
پوست زیتونی، قهوه‌ای یا تیره ملانین بیشتری دارد و تا حدی محافظت طبیعی ایجاد می‌کند، اما کاملاً مصون نیست. سرطان پوست در پوست‌های تیره‌تر ممکن است در کف پا، زیر ناخن یا بخش‌های کمتر در معرض آفتاب دیده شود.
سه نوع اصلی سرطان پوست چه تفاوتی دارند؟
سرطان سلول پایه یا BCC حدود دو سوم سرطان‌های غیرملانومایی را تشکیل می‌دهد. معمولاً آهسته رشد می‌کند و به‌ندرت به اندام‌های دیگر می‌رسد، اما اگر درمان نشود می‌تواند بافت اطراف، به‌ویژه بینی، گوش و پلک را تخریب کند.
سرطان سلول سنگفرشی یا SCC حدود یک سوم سرطان‌های غیرملانومایی است. ممکن است در چند هفته یا چند ماه رشد کند و گاهی به غدد لنفاوی یا بخش‌های دیگر بدن برسد. زخم پوسته‌دار، ضخیم یا دردناکی که خوب نمی‌شود، یکی از نشانه‌های احتمالی آن است.
ملانوما از سلول‌های سازنده رنگدانه آغاز می‌شود و اگر دیر تشخیص داده شود، می‌تواند سریع در بدن پخش شود. همه ملانوماها قهوه‌ای یا سیاه نیستند و بعضی از آن‌ها صورتی، قرمز یا تقریباً بی‌رنگ‌اند.
خطر از کودکی جمع می‌شود و با سن بالا می‌رود
سرطان پوست در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما اثر انباشته تابش فرابنفش باعث می‌شود خطر آن با افزایش سن بیشتر شود. BCC بیشتر پس از ۴۰ سالگی و SCC بیشتر پس از ۵۰ سالگی دیده می‌شود.
در سال ۲۰۲۵، نرخ برآوردشده ملانوما برای افراد ۱۵ تا ۱۹ ساله یک مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر و برای افراد ۷۵ تا ۷۹ ساله ۲۴۷ مورد بود. حدود ۷۰ درصد موارد در افراد ۶۰ ساله و بالاتر رخ داد. با این حال، لکه مشکوک در جوانی را هم نباید نادیده گرفت.
خطر برای کسانی بیشتر است که پوست روشن یا کک‌ومکی، موهای روشن، خال‌های زیاد یا نامنظم، سابقه آفتاب‌سوختگی، سرطان پوست قبلی یا سابقه خانوادگی دارند. داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی و پیوند عضو نیز خطر را افزایش می‌دهند. بررسی تازه AIHW نشان داده است که مرگ‌ومیر با افزایش سن بیشتر می‌شود و در مردان، افراد دارای معلولیت و ساکنان مناطق کم‌برخوردار بالاتر است.
لکه مشکوک چگونه بررسی و تشخیص داده می‌شود؟
پوست خود را در نور خوب و بدون لباس بررسی کنید. پوست سر، پشت گوش، زیر بغل، پشت بدن، بین انگشتان، زیر ناخن‌ها، کف دست و کف پا را هم ببینید. برای دیدن پشت بدن از آینه دستی یا کمک فردی دیگر استفاده کنید.
برای بررسی خال‌ها می‌توانید از قاعده ABCDE کمک بگیرید:
- A = Asymmetry (عدم تقارن): دو نیمه لکه شبیه هم نیستند.
- B = Border (لبه نامنظم): لبه‌ها ناصاف، دندانه‌دار یا نامشخص‌اند.
- C = Colour (تغییر یا چندرنگی): رنگ لکه تغییر کرده یا چند رنگ دارد.
- D = Diameter (قطر، به‌ویژه بزرگ‌تر شدن): لکه بزرگ‌تر شده یا قطر آن افزایش یافته است.
- E = Evolving (هر تغییر تازه یا رو به تغییر): هر تغییر تازه در اندازه، شکل، رنگ، برجستگی یا احساس لکه.
لکه‌ای که با بقیه فرق دارد، خون‌ریزی یا خارش دارد، دردناک است یا زخمی است که پس از چند هفته خوب نمی‌شود، باید به پزشک نشان داده شود. برای این کار منتظر چکاپ بعدی نمانید.
مسیر معمول از پزشک عمومی یا General Practitioner (GP) شروع می‌شود. بسیاری از پزشکان عمومی می‌توانند BCC و SCCهای ساده را تشخیص دهند و درمان کنند. کلینیک‌های سرطان پوست معمولاً مطب پزشکان عمومی علاقه‌مند یا آموزش‌دیده در این زمینه‌اند و واژه «کلینیک» به‌تنهایی به معنای حضور متخصص پوست نیست. می‌توانید درباره آموزش و تجربه پزشک بپرسید.
پزشک ممکن است از درماتوسکوپ، یعنی وسیله‌ای نوردار و بزرگ‌نما، برای بررسی دقیق‌تر استفاده کند. گاهی عکس‌برداری و پیگیری نیز پیشنهاد می‌شود. اپلیکیشن تلفن می‌تواند به مرتب کردن عکس‌ها کمک کند، اما Healthdirect تأکید می‌کند که جای پزشک را نمی‌گیرد.
تشخیص قطعی معمولاً با نمونه‌برداری انجام می‌شود. پزشک با بی‌حسی موضعی همه لکه یا بخشی از آن را با روش‌هایی مانند پانچ یا تراش سطحی برمی‌دارد. آسیب‌شناس بافت را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند. نتیجه اغلب طی یک تا دو هفته آماده می‌شود و نوع سرطان و پاک بودن لبه‌های بافت برداشته‌شده را مشخص می‌کند.
استرالیا برای همه مردم برنامه ملی غربالگری پوست، یعنی معاینه منظم افراد بدون نشانه، ندارد. راهنمای کالج پزشکان عمومی استرالیا برای افراد پرخطر معاینه دست‌کم سالانه و برای برخی افراد بسیار پرخطر، معاینه شش‌ماهه همراه با عکس‌برداری از کل بدن و بررسی با درماتوسکوپ را پیشنهاد می‌کند. پزشک باید فاصله مناسب معاینه را تعیین کند.
از فریز کردن لکه تا جراحی و دارودرمانی
انتخاب درمان به نوع سرطان، اندازه، عمق و محل آن، سابقه برگشت سرطان و وضعیت عمومی فرد بستگی دارد. راهنمای بالینی شورای سرطان این گزینه‌ها را با جزئیات بیشتری توضیح می‌دهد.
برداشتن با جراحی رایج‌ترین درمان است. پزشک عمومی، متخصص پوست یا جراح، سرطان و مقداری از پوست ظاهراً سالم اطراف آن را برمی‌دارد. اگر آسیب‌شناس در لبه بافت سلول سرطانی ببیند، ممکن است جراحی دیگری لازم شود. زخم‌های بزرگ‌تر گاهی به پیوند پوست یا جابه‌جایی پوست نیاز دارند که جراح پلاستیک انجام می‌دهد.
جراحی موهس برای بعضی سرطان‌ها با لبه نامشخص، سرطان‌های برگشته یا لکه‌های حساس در بینی و اطراف چشم به کار می‌رود. متخصص، سرطان را لایه‌به‌لایه برمی‌دارد و همان‌جا بررسی می‌کند تا کمترین مقدار از بافت سالم از دست برود.
برای برخی BCCهای سطحی، SCCهای کوچک یا تغییرات پیش‌سرطانی، پزشک ممکن است تراش و سوزاندن کنترل‌شده، فریز با نیتروژن مایع، کرم دارویی یا نوردرمانی با داروی حساس به نور را پیشنهاد کند. پرتودرمانی بیشتر برای محل‌هایی به کار می‌رود که جراحی دشوار است یا خطر برگشت سرطان وجود دارد.
در ملانومای اولیه، نمونه‌برداری و سپس برداشتن حاشیه پهن‌تر ممکن است تمام درمان لازم باشد. گاهی نخستین غده لنفاوی در مسیر احتمالی پخش سرطان، یعنی غده نگهبان، بررسی می‌شود. ملانومای پیشرفته را تیم درمان با ایمنی‌درمانی، داروهای هدفمند، جراحی یا پرتودرمانی مدیریت می‌کند.
هزینه معاینه پوست، نمونه‌برداری و درمان ثابت نیست. بعضی مراکز هزینه را کامل از مدیکر، بیمه درمانی عمومی استرالیا، دریافت می‌کنند و بعضی مراکز از بیمار مبلغی می‌گیرند. Medical Costs Finder نشان می‌دهد بیشتر نمونه‌برداری‌های خصوصی ثبت‌شده در سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ هزینه شخصی داشته‌اند. هنگام رزرو درباره هزینه ویزیت، آزمایشگاه، پیگیری و بازپرداخت مدیکر بپرسید. برای بازپرداخت ویزیت متخصص پوست، بهتر است معرفی‌نامه پزشک عمومی داشته باشید.
هر روز از پوست محافظت کنید، نه فقط در روزهای آفتابی
وقتی شاخص فرابنفش به ۳ یا بیشتر می‌رسد، چند روش محافظتی را هم‌زمان به کار ببرید:
- لباس خنک و با بافت فشرده بپوشید تا شانه‌ها، بازوها و پاها را بپوشاند.
- کلاه لبه‌پهن، سطلی یا پشت‌دار انتخاب کنید. کلاه نقاب‌دار گوش و گردن را نمی‌پوشاند.
- ضدآفتاب طیف‌گسترده و مقاوم به آب با Sun Protection Factor (SPF) یا عامل محافظت در برابر آفتاب، ۵۰ یا بیشتر، ۲۰ دقیقه پیش از بیرون رفتن بزنید. آن را هر دو ساعت و پس از شنا یا عرق کردن تجدید کنید. برای پوشاندن بدن کامل یک بزرگسال حدود هفت قاشق چای‌خوری ضدآفتاب لازم است.
- از سایه استفاده کنید، اما فقط به آن تکیه نکنید؛ آب، شن و بتن می‌توانند تابش فرابنفش را بازتاب دهند.
- عینک آفتابی مطابق استاندارد استرالیا بزنید.
SunSmart توصیه می‌کند نوزادان زیر ۱۲ ماه، وقتی شاخص فرابنفش ۳ یا بیشتر است، در سایه و دور از آفتاب مستقیم بمانند. برای بخش کوچکی از پوست نوزاد بالای شش ماه که با لباس پوشیده نمی‌شود، می‌توان از ضدآفتاب مناسب استفاده کرد. استفاده گسترده و همیشگی از ضدآفتاب برای نوزادان زیر شش ماه توصیه نمی‌شود.
شاخص فرابنفش و ساعت‌های لازم برای محافظت را در برنامه SunSmart Global UV یا برنامه اداره هواشناسی استرالیا، یعنی Bureau of Meteorology (BOM)، ببینید. دمای هوا معیار مناسبی برای این تصمیم نیست. اگر درباره ویتامین D نگرانی دارید، آفتاب گرفتن بدون محافظت راه امنی برای تأمین آن نیست. با پزشک عمومی درباره آزمایش، رژیم غذایی یا مکمل مناسب صحبت کنید.
این مقاله اطلاعات عمومی است و جای تشخیص یا توصیه پزشکی فردی را نمی‌گیرد. اگر لکه‌ای تازه، در حال تغییر، خون‌ریزی‌دهنده یا خوب‌نشدنی دارید، برای مراجعه به پزشک منتظر نمانید.
واژه‌آموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- فرابنفش؛ بخشی نامرئی از تابش خورشید که می‌تواند به سلول‌های پوست آسیب بزند
- کاربرد
- در خبرهای هواشناسی و توصیه‌های سلامت معمولاً به صورت UV دیده می‌شود.
- مثال
Ultraviolet radiation can be high even on a cool or cloudy day.
Check the UV Index before spending time outdoors.
- معنی
- درماتوسکوپ؛ وسیله نوردار و بزرگ‌نما برای دیدن دقیق‌تر لکه‌های پوست
- کاربرد
- پزشک عمومی آموزش‌دیده یا متخصص پوست ممکن است هنگام معاینه از آن استفاده کند.
- مثال
The doctor examined the mole with a dermatoscope.
A dermatoscope does not replace a biopsy when cancer is suspected.
- معنی
- نمونه‌برداری؛ برداشتن بخشی یا همه بافت مشکوک برای بررسی آزمایشگاهی
- کاربرد
- در تشخیص سرطان پوست، نمونه را آسیب‌شناس زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند.
- مثال
The biopsy result confirmed that the spot was a basal cell carcinoma.
Ask when and how you will receive your biopsy result.
- معنی
- ملانوما؛ سرطان سلول‌های رنگدانه‌ساز پوست که می‌تواند به بخش‌های دیگر بدن پخش شود
- کاربرد
- همه ملانوماها تیره نیستند و بعضی ممکن است صورتی، قرمز یا بی‌رنگ باشند.
- مثال
Early melanoma may be treated with surgery alone.
A changing mole should be checked for melanoma.
- معنی
- آسیب‌شناسی؛ بررسی بافت و سلول‌ها برای تشخیص بیماری
- کاربرد
- گزارش آسیب‌شناسی نوع سرطان و پاک بودن لبه‌های بافت برداشته‌شده را مشخص می‌کند.
- مثال
The pathology report showed clear surgical margins.
Treatment decisions may change after the pathology result.
اعتبار تصاویر
- NavaRooz — NavaRooz — original (تصویر اصلی)
منابع
- Non-melanoma skin cancer: general practice consultations, hospitalisation and mortality — برآورد رسمی AIHW درباره رقم ۵۳۵ هزار نفر و هزینه سالانه نظام سلامت برای سرطان‌های شایع غیرملانومایی است.
- Cancer Council Australia statement on new non-melanoma skin cancer estimates — بیانیه بازنشرشده شورای سرطان استرالیا همین رقم را با توصیه‌های پیشگیری همراه گزارش می‌کند.
- Melanoma of the skin in Australia — آمار تازه موارد، مرگ‌ها، تفاوت سنی و جنسی و روند ملانوما را ارائه می‌دهد.
- Using linked data to inform targeted skin cancer screening in Australia — تفاوت مرگ‌ومیر بر پایه سن، جنسیت، محل زندگی و عوامل اجتماعی را بررسی می‌کند.
- Understanding Skin Cancer — راهنمای بالینی شورای سرطان درباره نشانه‌ها، تشخیص، پزشکان درگیر، درمان و مراقبت در برابر UV است.
- Skin cancer and melanoma — مسیر مراجعه، درموسکوپی، نمونه‌برداری و درمان سه نوع اصلی سرطان پوست را توضیح می‌دهد.
- Guidelines for preventive activities in general practice — توصیه‌های کالج پزشکان عمومی درباره خودآگاهی پوستی و فاصله معاینه افراد پرخطر را مشخص می‌کند.
- Be a SunSmart family — راهنمای محافظت از نوزادان، کودکان و نوجوانان در برابر UV را ارائه می‌دهد.
- Skin biopsy costs — وجود هزینه شخصی برای بسیاری از نمونه‌برداری‌های پوستی در بخش خصوصی را نشان می‌دهد.
خطایی دیدید؟ اصلاحیه بفرستید ←
