چرا استرالیا با ۱۰۰ هزار سوسک غیرقانونی مثل یک تهدید ملی برخورد کرد؟
توقیف بیش از ۱۰۰ هزار سوسک خارجی زنده در بثورست، بزرگترین توقیف بیمهرگان غیرقانونی در تاریخ استرالیاست. پشت این خبر عجیب، منطق جدی امنیت زیستی قرار دارد، همان منطقی که با تجربه تلخ خرگوشها، وزغها و روباهها شکل گرفته است.
بیش از ۱۰۰ هزار سوسک خارجی زنده از یک مرکز پرورش تجاری در نیوساوتولز توقیف شدهاند. وزارت محیط زیست استرالیا این را بزرگترین توقیف بیمهرگان غیرقانونی در تاریخ کشور نامیده است. اما داستان واقعی پشت این خبر عجیب، از یک بازار پنهان غذای خزندگان شروع میشود و به قلب منطق امنیت زیستی استرالیا میرسد.
وقتی تیتر خبر با «۱۰۰ هزار سوسک» شروع میشود
بعضی خبرها آنقدر عجیباند که باید تیترشان را دوباره خواند. مقامهای استرالیایی بیش از ۱۰۰ هزار سوسک زنده و خارجی را از یک پرورشدهنده تجاری در شهر بثورست (Bathurst)، در ایالت نیوساوتولز، توقیف کردهاند.
این فقط یک داستان چندشآور برای شبکههای اجتماعی نیست. وزارت تغییرات اقلیمی، انرژی، محیط زیست و آب استرالیا (DCCEEW) اعلام کرده که این توقیف، که در ماه مه ۲۰۲۶ انجام شد، بزرگترین توقیف بیمهرگان خارجی غیرقانونی در تاریخ کشور بوده است. ارزش تخمینی این محموله تا ۲۰۰ هزار دلار استرالیا برآورد شده است.
گونههای توقیفشده شامل سوسک دوبیا (Dubia cockroach) و سوسک هیسکننده ماداگاسکار (Madagascar hissing cockroach) بودهاند. هیچکدام از این دو گونه در استرالیا اجازه واردات، نگهداری، پرورش یا فروش ندارند.
بازار پنهانی که کسی دربارهاش حرف نمیزند
اما چرا کسی باید دهها هزار سوسک خارجی پرورش دهد؟
پاسخ در بازار حیوانات خانگی خاص است. سوسک دوبیا در بسیاری از کشورها بهعنوان غذای خزندگان، قورباغهها و برخی ماهیها کاربرد دارد. این حشره بزرگتر از گزینههای معمول است، پروتئین بالایی دارد و برخی صاحبان خزندگان آن را از نظر اقتصادی بهصرفهتر میدانند.
به گزارش ABC، نگهدارندگان خزندگان میگویند این حشرات غیرقانونی بهراحتی در فضای آنلاین پیدا میشوند و دلیل اصلی جذابیتشان برای خریداران، اندازه بزرگ و صرفه اقتصادیشان است.
دکتر کارول بوث (Carol Booth)، مدیر سیاستگذاری در شورای گونههای مهاجم (Invasive Species Council)، این تجارت را از نظر امنیت زیستی پرخطر خوانده و گفته نگهداری بیمهرگان خارجی بهعنوان حیوان خانگی یک روند رو به رشد جهانی است. چون این موجودات بهراحتی از طریق پست جابهجا میشوند، اندازه واقعی این بازار پنهان روشن نیست.
قانون استرالیا در این مورد صریح است. اگر گونهای در فهرست واردات زنده (Live Import List) نباشد، نه میتوان آن را وارد کرد، نه نگهداری کرد، نه پرورش داد و نه خرید و فروش. وزارت محیط زیست به صاحبان خزندگان توصیه کرده از گزینههای قانونی مانند جیرجیرک و سوسک چوبی (wood roach) استفاده کنند.
چرا چند سوسک میتواند دردسر ملی شود؟
برای کسانی که تازه با قوانین استرالیا آشنا میشوند، سختگیری این کشور درباره موجودات زنده ممکن است اغراقآمیز به نظر برسد. اما این پرونده نشان میدهد چرا استرالیا چنین وسواسی دارد.
استرالیا یک قاره-جزیره با حیاتوحش بسیار خاص است. بسیاری از گونههای بومی در برابر بیماریها، شکارچیان و رقبای خارجی آسیبپذیرند. ورود یک گونه غیربومی، حتی اگر در ظاهر بیاهمیت باشد، میتواند زنجیرهای از پیامدها ایجاد کند:
- انتقال بیماریها یا میکروارگانیسمهای ناشناخته به محیط
- رقابت با گونههای بومی برای غذا و زیستگاه
- آسیب به کشاورزی و باغبانی
- تبدیل شدن به آفتی که کنترلش بسیار پرهزینه یا ناممکن میشود
وزارت محیط زیست استرالیا اعلام کرده که این سوسکها هنوز ارزیابی زیستمحیطی کاملی نشدهاند و حضورشان میتواند برای حیاتوحش بومی و کشاورزی خطر ایجاد کند.
نگرانی متخصصان فقط این نیست که چند سوسک از یک مرکز پرورش فرار کنند. مسئله این است که چه چیزی را با خود وارد اکوسیستم میکنند. گونههای خارجی میتوانند حامل بیماریها یا میکروارگانیسمهایی باشند که برای حشرات بومی، خزندگان، پرندگان یا سایر حیوانات خطرناک است.
حافظه زیستمحیطی استرالیا
برای فهمیدن این پرونده، باید به تاریخ زیستمحیطی استرالیا نگاه کرد. این کشور تجربههای سنگینی با گونههای مهاجم دارد:
- خرگوشها: در قرن نوزدهم برای شکار وارد شدند و به یکی از بزرگترین آفتهای کشاورزی استرالیا تبدیل شدند.
- روباههای قرمز: در نیمه دوم قرن نوزدهم برای شکار تفریحی وارد شدند و چندین گونه بومی را به خطر انداختند.
- وزغ نیشکر (Cane toad): در دهه ۱۹۳۰ برای کنترل آفت کشاورزی وارد شد اما خودش به یکی از مشکلسازترین گونههای مهاجم کشور تبدیل شد.
هرکدام از اینها با هدفی محدود وارد شدند، اما بعد به مشکلهایی بزرگ برای محیط زیست و کشاورزی تبدیل شدند. به همین دلیل، در استرالیا «امنیت زیستی» فقط یک اصطلاح اداری نیست، بلکه بخشی از فرهنگ حکمرانی، سفر، تجارت و حتی زندگی روزمره است.
این سوسکها بیخطرند؟ نه، اما همه سوسکها هم آفت نیستند
یک نکته جالب در این ماجرا: همه سوسکها «آفت شهری» نیستند. استرالیا صدها گونه سوسک بومی دارد و بسیاری از آنها در جنگلها، غارها و زیستگاههای طبیعی نقش مهمی در تجزیه مواد آلی و زنجیره غذایی دارند.
مشکل اصلی با گونههای خارجی است، نه سوسکها بهطور کلی. گونهای که در یک اکوسیستم دیگر تکامل یافته، در محیط جدید ممکن است هیچ شکارچی طبیعی نداشته باشد. در نتیجه جمعیتش میتواند بهسرعت افزایش یابد و تعادل محیط را بر هم بزند.
پیامدهای قانونی: چه اتفاقی میافتد؟
طبق گزارش ABC، در زمان انتشار خبر، اتهامی علیه پرورشدهنده اعلام نشده بود. اما وزارت محیط زیست هشدار داده که نگهداری، پرورش یا معامله این گونهها میتواند به توقیف حیوانات و مجازاتهای قانونی تحت قوانین فدرال منجر شود.
دو چارچوب قانونی اصلی در این حوزه نقش دارند: قانون حفاظت از محیط زیست و تنوع زیستی (EPBC Act 1999) که واردات گونههای خارج از فهرست مجاز را ممنوع میکند، و قوانین امنیت زیستی فدرال و ایالتی که نگهداری، پرورش و معامله آنها را تنظیم میکند. هر دو میتوانند در یک پرونده بهکار گرفته شوند. نقض این قوانین میتواند به توقیف حیوانات، جریمههای سنگین و در موارد شدیدتر، پیگرد قضایی منجر شود.
سوسکهای توقیفشده قرار است توسط مجموعههای امنیت زیستی اداره صنایع اولیه نیوساوتولز (NSW DPIRD Biosecurity Collections) معدوم شوند.
کوتاه و کاربردی
واقعیت یا باور رایج؟
چند برداشت رایج درباره قوانین امنیت زیستی را مرور میکنیم.
اشتباه
«اگر در اینترنت میفروشند، حتماً قانونی است.»
فروش آنلاین کنترل سختتری دارد. بسیاری از موجودات غیرقانونی از طریق گروههای خصوصی، فرومها و پست پنهانی دستبهدست میشوند. قانونی بودن کالا را باید از طریق فهرست رسمی DCCEEW بررسی کرد.
اشتباه
«یک حشره کوچک نمیتواند خطر واقعی باشد.»
وزغ نیشکر هم یک موجود «کوچک» بود. گونههای مهاجم اغلب از جایی کوچک شروع میکنند. در محیطی بدون شکارچی طبیعی، جمعیت یک گونه خارجی میتواند به سرعت و بیکنترل افزایش یابد.
نیمهدرست
«فقط واردات از خارج کشور مشکلساز است.»
بخش درست: واردات غیرقانونی از خارج یکی از مسیرهای اصلی ورود گونههای مهاجم است. بخش نادرست: بازار داخلی غیرقانونی هم خطر جدی است. سوسکهای این پرونده توسط یک پرورشدهنده داخلی تولید و فروخته میشدند.
اشتباه
«اگر حشرات را در خانه نگه داری، مشکلی نیست.»
قانون فدرال استرالیا نگهداری، خرید، فروش و پرورش گونههای خارج از فهرست مجاز را ممنوع کرده، حتی اگر در خانه و برای مصرف شخصی باشد. پرورشدهنده بثورست هم همین ادعا را میتوانست داشته باشد.
اگر خزنده یا حیوان خاص نگهداری میکنید
این پرونده برای صاحبان خزندگان، قورباغهها و سایر حیوانات خاص یک یادآوری مهم است:
- غذای زنده را از منابع قانونی و معتبر تهیه کنید. جیرجیرک، سوسک چوبی و برخی کرمها گزینههای مجاز هستند.
- قبل از خرید هر موجود زندهای، فهرست واردات مجاز DCCEEW را بررسی کنید. اگر گونهای در این فهرست نیست، نگهداریاش غیرقانونی است، حتی اگر در فروشگاه یا آنلاین بهراحتی فروخته شود.
- از خرید از فروشگاههای آنلاین ناشناس یا افراد غیررسمی پرهیز کنید. قیمت پایینتر ممکن است هزینه قانونی بسیار بالاتری داشته باشد.
- اگر در مورد قانونی بودن یک گونه شک دارید، قبل از خرید از DCCEEW استعلام بگیرید.
- اگر در حال حاضر گونهای غیرمجاز نگهداری میکنید، بهترین اقدام تماس مستقیم با DCCEEW یا اداره محیط زیست ایالت است. برای گزارش فعالیت غیرقانونی با خط محیط زیست DCCEEW به شماره 1800 110 395 تماس بگیرید یا به آدرس environment.compliance@dcceew.gov.au ایمیل بفرستید. خودداری از گزارشدهی و ادامه نگهداری، ریسک قانونی را بیشتر میکند.
نکتهای که از این پرونده میماند
خبر «۱۰۰ هزار سوسک غیرقانونی» در ظاهر یکی از آن تیترهایی است که برای چند ثانیه لبخند یا چندش ایجاد میکند. اما در عمق خود، درباره یکی از واقعیتهای مهم استرالیاست: این کشور برای حفاظت از محیط زیست و کشاورزیاش، حتی با کوچکترین مسیرهای ورود گونههای خارجی هم با جدیت برخورد میکند.
پرونده بثورست دقیقاً همین نکته را نشان میدهد: تهدید همیشه در قالب حیوانات بزرگ یا بیماریهای مشهور ظاهر نمیشود. گاهی در جعبههای پرورش حشرات، میان کارتن و غذای خزندگان پنهان است. در استرالیا، گاهی یک سوسک فقط یک سوسک نیست.
واژهآموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- امنیت زیستی، یعنی مجموعه اقدامات برای جلوگیری از ورود بیماریها، آفتها و گونههای مهاجم به یک منطقه
- کاربرد
- در سیاستگذاری دولتی، تجارت بینالملل و مدیریت مرز در استرالیا کاربرد گسترده دارد. هر مسافر در فرودگاههای استرالیا با قوانین biosecurity روبهرو میشود.
- مثال
Australia's biosecurity laws prohibit importing live animals without prior approval.
Biosecurity officers at the airport check luggage for food, seeds, and other potentially risky items.
- معنی
- توقیف، یعنی ضبط اموال یا کالا توسط مقامهای قانونی
- کاربرد
- در اخبار حقوقی و گمرکی استرالیا بهطور رایج استفاده میشود و معمولاً با واژههایی مثل drug seizure یا wildlife seizure همراه است.
- مثال
Authorities made the largest-ever seizure of illegal exotic invertebrates in Australian history.
The seizure of over 100,000 live cockroaches took place at a commercial breeding facility.
- معنی
- گونه مهاجم، یعنی موجود زندهای که از زیستگاه طبیعی خود خارج شده و در محیط جدید به گونههای بومی آسیب میزند
- کاربرد
- در علم محیط زیست، سیاستگذاری و اخبار طبیعت استرالیا بهکار میرود. استرالیا بهخاطر آسیبهای تاریخی گونههای مهاجم، یکی از سختگیرترین کشورها در این زمینه است.
- مثال
Cane toads are one of the most damaging invasive species ever introduced to Australia.
Preventing the establishment of invasive species is a key goal of Australian biosecurity policy.
- معنی
- بیمهره، یعنی جانوری که ستون فقرات ندارد، مانند حشرات، عنکبوتیان و نرمتنان
- کاربرد
- اصطلاح زیستشناسی است که در اخبار محیط زیست و گزارشهای رسمی درباره تجارت حیوانات استفاده میشود.
- مثال
The live import list regulates which invertebrates can legally be kept or bred in Australia.
Cockroaches are invertebrates commonly used as feeder insects for reptile pets.
- معنی
- حشره غذایی، یعنی حشرهای که بهعنوان منبع غذا برای خزندگان یا پرندگان خانگی پرورش داده میشود
- کاربرد
- در جامعه نگهدارندگان خزندگان، فروشگاههای حیوانات خانگی و گزارشهای مربوط به تجارت حیوانات استفاده میشود.
- مثال
Dubia cockroaches are popular feeder insects for reptile owners because of their high nutritional value.
Legal feeder insect options in Australia include crickets and wood roaches.
اعتبار تصاویر
- DCCEEW / Australian Government — Australian Government material — provided for editorial use (تصویر اصلی)
منابع
- DCCEEW — Massive seizure of illegal exotic cockroaches prompts warning — بیانیه رسمی وزارت محیط زیست استرالیا درباره توقیف، هشدار به صاحبان خزندگان و توضیح قوانین واردات زنده
- ABC News — More than 100,000 cockroaches seized from alleged Bathurst breeder — گزارش مفصل ABC از توقیف، بازار پنهان غذای خزندگان و نظر کارشناسان امنیت زیستی
- AP News — Illegal cockroaches seized in Australia — گزارش AP از توقیف، ارزش تخمینی محموله و واکنش مقامهای بهداشت زیستی
- DCCEEW — Live Import List — فهرست رسمی موجوداتی که واردات، نگهداری یا پرورش آنها در استرالیا مجاز است
