بیماری مغزی که ۳۳ فوتبالیست استرالیایی را قربانی کرد
CTE یا آنسفالوپاتی تروماتیک مزمن یک بیماری تحلیلبرنده مغز است که از سالها ضربه تکراری به سر شکل میگیرد. این بیماری در مغز ۳۳ فوتبالیست استرالیایی پیدا شده و متخصصان میگویند AFL باید فوری اقدام کند.
در یک شب زمستانی در زمین فوتبال سنت آلبنز، در غرب ملبورن، حدود دو دوجین از روسا و مسئولان باشگاههای محلی جمع شدهاند. موضوع جلسه جدی است: سلامت مغز بازیکنان. وقتی از حاضران پرسیده میشود آیا تفاوت میان CTE و ضربه مغزی را میدانند، اغلب آنها سرشان را به علامت ناآگاهی تکان میدهند.
این صحنه خلاصه بحران کنونی AFL است. گزارش تازه برنامه Four Corners شبکه ABC نشان میدهد که CTE تاکنون در مغز ۳۳ فوتبالیست سابق استرالیایی شناسایی شده است. این فهرست فقط به ستارههای حرفهای محدود نیست و بازیکنان نیمهحرفهای و محلی را هم در بر میگیرد.
CTE چیست و چه فرقی با ضربه مغزی دارد؟
یکی از رایجترین اشتباهات، حتی میان مربیان و مسئولان باشگاهها، این است که CTE را همان ضربه مغزی یا کانکاشن بدانند. این دو کاملاً متفاوتند.
ضربه مغزی یک آسیب حاد است و علائمی مثل سردرد، گیجی و حساسیت به نور معمولاً همان موقع یا چند ساعت بعد ظاهر میشوند. اما CTE که مخفف Chronic Traumatic Encephalopathy یا آنسفالوپاتی تروماتیک مزمن است، بیماریای تدریجی و خاموش است. این بیماری بر اثر تجمع ضربات مکرر شکل میگیرد، حتی اگر آن ضربات هرگز به کانکاشن منجر نشوند.
دانشیار مایکل باکلند، بنیانگذار و مدیر اجرایی بانک مغز ورزشی استرالیا در دانشگاه سیدنی، میگوید CTE بیماری ناشی از قرار گرفتن مکرر در معرض ضربه است، نه نتیجه یک ضربه مغزی واحد. به گفته او، هرچه این مواجهه بیشتر باشد، خطر هم بالاتر میرود.
در CTE، ضربات مکرر به تدریج باعث تجمع پروتئین غیرطبیعی در مغز میشوند، سلولهای مغزی میمیرند و بافت مغز تحلیل میرود. این روند ممکن است سالها یا دههها طول بکشد. علائمی مثل تغییرات خلقوخو، افسردگی، مشکلات حافظه و پرخاشگری هم معمولاً دیر ظاهر میشوند. مهمتر از همه اینکه CTE فعلاً فقط پس از مرگ و با بررسی مستقیم بافت مغز قابل تشخیص است.
کوچکترین قربانی و درسی که یک خانواده آموخت
جوانترین فوتبالیست استرالیایی مبتلا به CTE، نیک لودن ۲۳ ساله بود که در سال ۲۰۲۳ جان خود را از دست داد. پدرش تونی لودن میگوید هنوز هم خیلیها در فوتبال محلی اصلاً نمیدانند CTE چیست و به همین دلیل بر آگاهی و آموزش تأکید میکند.
نمونههای مشابهی در آمریکا هم ثبت شده است. یکی از آنها وایات برمول ۱۸ ساله بود که فقط در سطح دبیرستان فوتبال آمریکایی بازی کرده بود، اما پس از مرگش در سال ۲۰۱۹ چندین ضایعه CTE در مغزش پیدا شد. این پرونده برای متخصصان یک هشدار روشن بود که خطر فقط به ورزش حرفهای محدود نمیشود.
اگر شما یا کسی که میشناسید به کمک نیاز دارد، با Lifeline به شماره ۱۳ ۱۱ ۱۴ یا Beyond Blue به شماره ۱۳۰۰ ۲۲ ۴۶ ۳۶ تماس بگیرید.
از چه سنی باید تکل مجاز باشد؟
در فوتبال استرالیایی، کودکان از حدود ۹ سالگی تکل یاد میگیرند. اما بسیاری از متخصصان معتقدند این سن بسیار پایین است.
باکلند میگوید AFL باید در تمام سطوح بازی، از لیگ حرفهای تا فوتبال مدارس و محلات، یک پروتکل پیشگیری از CTE داشته باشد. این پروتکل میتواند شامل کاهش تعداد و مدت بازیها، محدود کردن تمرینهای تماسی و بالا بردن سن مجاز برای تکل باشد. برخی متخصصان مرز ۱۴ سال را پیشنهاد میدهند.
اما آن مککی معتقد است این حد هم کافی نیست و سن مجاز باید به ۱۸ سال یا بیشتر برسد تا فرد بتواند با آگاهی از خطرات تصمیم بگیرد. او در اواخر ۲۰۲۳ مطالعهای منتشر کرد که بیش از ۶۰ مورد CTE را در ورزشکاران زیر ۳۰ سال نشان میداد.
AFL اخیراً اعلام کرده محدودیتهایی برای تمرینهای تماسی اعمال خواهد کرد، اما هنوز جزئیات آن را منتشر نکرده است. این لیگ از سال ۲۰۲۴ پروتکل بازگشت به بازی ۲۱ روزه را هم برای فوتبال محلی و آماتور الزامی کرده است؛ اقدامی که کارشناسان آن را مفید اما ناکافی میدانند. همزمان، بنیاد FIFTHQTR نیز آموزش باشگاههای محلی را دنبال میکند.
سه سال تا تشخیص در زمان زندگی
یک خبر امیدوارکننده: پیشرفتهای سریع در تحقیقات آیندهای متفاوت را نوید میدهند. مککی پیشبینی میکند: «با این سرعتی که کشفیات دنبال هم میآیند، انتظار دارم ظرف سه سال آینده بتوانیم CTE را در زمان حیات تشخیص دهیم.»
تشخیص در زمان زندگی میتواند به افرادی که علائم دارند کمک کند زودتر بفهمند چه اتفاقی برای مغزشان افتاده و درمان مناسبتری را بررسی کنند، به جای اینکه سالها با افسردگی و اضطراب بیپاسخ دستوپنجه نرم کنند.
اگر فرزندتان فوتبال بازی میکند
- CTE با کانکاشن فرق دارد: ضربات خفیف و مکرر هم میتوانند خطرناک باشند، حتی اگر به ضربه مغزی واضح منجر نشوند.
- از باشگاه بپرسید: آیا تمرین تماسی محدود شده است؟ آیا مربیان آموزش سلامت مغز دیدهاند؟
- آمار را به خاطر بسپارید: این ۳۳ مورد فقط مربوط به بازیکنان حرفهای نیست و فوتبال محلی و آماتور را هم شامل میشود.
- اطلاعات بیشتر: پروتکلهای رسمی AFL برای مدیریت ضربه مغزی در صفحه پرسشوپاسخ AFL در دسترس است.
این مقاله اطلاعات عمومی است و جایگزین مشاوره پزشکی نمیشود. اگر نگران سلامت مغز فرزند خود هستید، با پزشکتان مشورت کنید.
واژهآموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- ضربه مغزی — آسیب حاد مغزی ناشی از ضربه یا تکان شدید
- کاربرد
- در پزشکی ورزشی و گزارشهای رسمی باشگاهها بهکار میرود و با علائم فوری مثل گیجی و سردرد همراه است.
- مثال
He suffered a concussion after the tackle and was immediately removed from the game.
The AFL has strict return-to-play protocols for any player who experiences a concussion.
- معنی
- مزمن — وضعیتی که طولانیمدت باشد یا بهتدریج و آرام پیشرفت کند
- کاربرد
- در اصطلاحات پزشکی در مقابل «حاد» (acute) بهکار میرود و اغلب بیماریهای بدون علامت فوری را توصیف میکند.
- مثال
Chronic traumatic encephalopathy develops over years of repeated head impacts, not from a single injury.
Unlike acute injuries that heal quickly, chronic conditions can silently worsen over decades.
- معنی
- آنسفالوپاتی — اصطلاح پزشکی برای هر نوع بیماری یا اختلال ساختاری در مغز
- کاربرد
- اصطلاح تخصصی پزشکی است که در گزارشهای بالینی، مقالات علمی و پروندههای پاتولوژی استفاده میشود.
- مثال
CTE stands for chronic traumatic encephalopathy, a progressive and irreversible brain disease.
The post-mortem examination revealed signs of encephalopathy in the former footballer's brain tissue.
- معنی
- آسیبشناس اعصاب — متخصصی که بیماریهای سیستم عصبی را از طریق بررسی مستقیم بافت مغز و نخاع تشخیص میدهد
- کاربرد
- در زمینه تحقیقات مغزی پس از مرگ، اتوپسی و تشخیص بیماریهای عصبی نظیر CTE بهکار میرود.
- مثال
The neuropathologist confirmed the CTE diagnosis after examining the footballer's brain tissue under a microscope.
Australia's leading neuropathologist founded the Australian Sports Brain Bank to study contact sport injuries.
- معنی
- پروتکل — مجموعهای از قوانین یا رویههای رسمی برای مدیریت یک فرآیند بهشکل استاندارد
- کاربرد
- در ورزش، پزشکی و حقوق بهکار میرود؛ اغلب توصیفکننده اقدامات الزامی پس از یک حادثه یا وضعیت خاص است.
- مثال
The AFL announced a new protocol to limit contact in training sessions at all levels of the game.
Every player who receives a head knock must complete the return-to-play protocol before stepping back on the field.
اعتبار تصاویر
- ABC News / Four Corners — editorial use (تصویر اصلی)
منابع
- CTE poses a massive dilemma for the AFL. Experts say urgent action is needed to protect players — گزارش تحقیقاتی ABC و برنامه Four Corners درباره یافتهشدن CTE در مغز ۳۳ فوتبالیست استرالیایی و دیدگاه متخصصان درباره اقدامات فوری مورد نیاز برای حفاظت از بازیکنان.
- Australian Sports Brain Bank — About Us — صفحه رسمی بانک مغز ورزشی استرالیا — شرح مأموریت، تیم تحقیقاتی، و نقش دانشیار مایکل باکلند به عنوان بنیانگذار و مدیر اجرایی.
- AFL Concussion FAQs — پروتکلهای رسمی AFL برای مدیریت ضربه مغزی، شامل قوانین بازگشت به بازی ۱۲ روزه برای بازیکنان حرفهای و ۲۱ روزه برای فوتبال محلی.
