استرالیا می‌خواهد پیشنهادهای شبکه‌های اجتماعی را اختیاری کند
فید بیشتر شبکه‌های اجتماعی را الگوریتم پلتفرم می‌چیند و پست حساب‌های دنبال‌شده تنها بخشی از آن است. این الگوریتم کاربر را روی برنامه نگه می‌دارد، چون درآمد پلتفرم از تبلیغات می‌آید. دولت استرالیا اکنون می‌خواهد با قانون تازه‌ای این پیشنهادهای خودکار را اختیاری کند تا کاربران بین فید حساب‌های دنبال‌شده و فید پیشنهادی الگوریتم یکی را انتخاب کنند. این طرح بخشی از چارچوب «وظیفه مراقبت دیجیتال» است.
وقتی فیسبوک، اینستاگرام یا توییتر/ایکس را باز می‌کنید، صفحه پیوسته محتوا یا فید (feed) شما لزوماً پر از پست خانواده، دوستان یا حساب‌هایی که دنبال کرده‌اید نیست. الگوریتم (algorithm) مجموعه‌ای از دستورهاست که حجم بزرگی از داده را پردازش می‌کند. سامانه پیشنهاددهنده (recommender system) پلتفرم با تکیه بر همین الگوریتم و سابقه رفتار شما تصمیم می‌گیرد کدام پست یا ویدئو زودتر جلوی چشمتان قرار بگیرد.
این‌طور شروع نشد. نسخه نخست این شبکه‌ها قرار بود کاربر را به خانواده، دوستان و حساب‌های انتخابی‌اش وصل کند و فید همان پست‌ها را نشان دهد. کم‌کم این مدل ساده دیگر کاربر را آن‌قدر که پلتفرم‌ها می‌خواستند روی برنامه نگه نمی‌داشت؛ به‌جای نمایش پست‌ها به ترتیب زمانی، پیشنهاد محتوای وایرال یا هیجان‌انگیز جای بیشتری در فید گرفت و برای بسیاری از کاربران به اسکرول‌کردن بی‌پایان (doomscrolling) انجامید.
دلیل این طراحی مدل درآمدی این شرکت‌هاست: بیشتر شبکه‌های اجتماعی از تبلیغات درآمد دارند و هرچه کاربر مدت بیشتری در فید بماند و پست بیشتری مرور کند، تبلیغ بیشتری می‌بیند. نهاد ایمنی الکترونیکی استرالیا می‌گوید این سامانه‌ها به نشانه‌هایی مانند کلیک، پسندیدن، اشتراک‌گذاری، مدت مکث روی یک پست، سن و موقعیت مکانی توجه می‌کنند. به گفته این نهاد، وقتی پلتفرم درگیر نگه‌داشتن کاربر را بر سلامت او مقدم بداند، همین شخصی‌سازی می‌تواند به استفاده وسواس‌گونه و آسیب به سلامت روان دامن بزند.
دولت استرالیا حالا می‌خواهد با قانون تازه‌ای پلتفرم‌ها را وادار کند این انتخاب واقعی را به کاربران بدهند: فیدی فقط از حساب‌های دنبال‌شده، خانواده و دوستان، یا فیدی که الگوریتم پلتفرم می‌سازد. بر پایه گزارش ای‌بی‌سی، قرار است پیش‌نویس این طرح منتشر شود و پلتفرم‌ها با پنجره‌های یادآوری، این انتخاب را جلوی کاربران بگذارند.
انصراف از پیشنهادهای خودکار (opt-out) دقیقاً یعنی همین: کاربر بتواند مدل پیشنهادی را کنار بگذارد و فید را به حساب‌های انتخابی‌اش محدود کند. این گزینه همه الگوریتم‌ها را از برنامه حذف نمی‌کند؛ مرتب‌سازی جست‌وجو، مقابله با هرزنامه، امنیت حساب و نمایش تبلیغات ممکن است همچنان به الگوریتم وابسته بماند.
بر پایه گزارش‌ها، این تغییر ذیل طرح «وظیفه مراقبت دیجیتال» (Digital Duty of Care) مطرح شده است؛ یعنی شرکت‌های آنلاین باید برای جلوگیری از آسیب‌های جدی و قابل پیش‌بینی، از پیش اقدام‌های معقول انجام دهند. با این حال، تا صبح ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ متن رسمی پیش‌نویس در وب‌سایت دولت یا پارلمان در دسترس نبود؛ بنابراین هنوز نمی‌توان گفت کدام پلتفرم‌ها دقیقاً مشمول دکمه خاموش می‌شوند، این گزینه چگونه کار می‌کند یا جریمه نهایی چقدر خواهد بود.
این پیشنهاد دولتی با طرح جداگانه «اصلاح فیدهای ما» یکی نیست. آن طرح را سناتور سارا هنسن‌یانگ در آوریل ۲۰۲۶ ارائه کرده و هنوز در سنا است؛ متن طرح تازه دولت هنوز منتشر نشده است.
مسئولیت تازه‌ای که بر دوش پلتفرم‌ها می‌افتد
بر پایه برگه رسمی دولت درباره وظیفه مراقبت دیجیتال، این چارچوب طیف گسترده‌ای از خدمات آنلاین را در بر می‌گیرد و دکمه خاموش برای شبکه‌های اجتماعی تنها بخشی از آن است. دولت در این سند می‌گوید خدمات آنلاین باید خطرهای جدی را به‌طور منظم ارزیابی کنند، راه‌های کاهش آن‌ها را به‌کار بگیرند و نتیجه را بررسی و گزارش کنند.
این چارچوب می‌تواند شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها، بازی‌های آنلاین، خدمات دوست‌یابی، موتورهای جست‌وجو، فروشگاه‌های برنامه و بعضی خدمات هوش مصنوعی را در بر بگیرد. میزان مسئولیت هر خدمت قرار است با اندازه خطر و توان آن برای جلوگیری از آسیب متناسب باشد.
سند دولت به کنترل تنظیمات پیشنهاد، ابزارهای ایمنی برای خانواده، مدیریت محتوا و ارزیابی خطر دست‌کم سالی یک‌بار اشاره می‌کند. مدیریت محتوا (content moderation) یعنی پلتفرم مطالب را بر پایه قانون یا مقررات خودش بررسی، محدود یا حذف کند. این کار با تغییر ترتیب فید فرق دارد.
بر اساس همین چارچوب، یک پلتفرم قرار نیست به‌خاطر هر پست آسیب‌زا خودکار مسئول شناخته شود. تکرار گسترده محتوای زیان‌بار یا بی‌توجهی به نقص‌های سیستمی می‌تواند نشانه نقض وظیفه باشد. نهاد ایمنی الکترونیکی نیز ممکن است از اخطار، دستور اصلاح، بازرسی و در مراحل بالاتر درخواست جریمه مدنی از دادگاه استفاده کند.
رقم بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برای جریمه در گزارش ای‌بی‌سی و رسانه‌های دیگر آمده است. تا انتشار متن رسمی، این رقم را باید بخشی از جزئیات گزارش‌شده دانست، نه عدد نهایی قانون.
خاموش‌کردن فید پیشنهادی سانسور یا ممنوعیت نیست
سه موضوع در بحث سیاسی این طرح با هم مخلوط شده‌اند. به‌طور کلی، خاموش‌کردن پیشنهادها انتخاب می‌کند چه منابعی در فید شخصی کاربر دیده شوند و مطالب با چه ترتیبی نمایش داده شوند. مدیریت محتوا به حذف یا محدودکردن مطلب خلاف قانون یا مقررات مربوط است. ممنوعیت دسترسی نیز می‌تواند جلوی داشتن حساب یا استفاده یک گروه مشخص از خدمت را بگیرد.
قانون جداگانه محدودیت سنی از ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ اجرا شده است. طبق راهنمای رسمی خانواده‌ها، پلتفرم‌های مشمول باید اقدام‌های معقولی انجام دهند تا افراد زیر ۱۶ سال حساب نداشته باشند. کودکان و والدین به‌خاطر دور زدن این محدودیت جریمه نمی‌شوند؛ مسئولیت اجرای آن با پلتفرم است.
طرح تازه، بر پایه اطلاعات موجود، برای بزرگسالان ممنوعیت استفاده ایجاد نمی‌کند. حق انتخاب فید می‌تواند در اختیار کاربران بزرگسال هم قرار بگیرد. سند رسمی دولت همچنین می‌گوید مقررات بعدی باید با آزادی بیان سازگار باشند و زیر نظر پارلمان قرار گیرند. شکل دقیق این تضمین‌ها را باید پس از انتشار پیش‌نویس بررسی کرد.
خانواده‌ها هنوز پاسخ چند پرسش را ندارند
سند دولت ابزارهای کنترل والدین را یکی از راه‌های ممکن برای کاهش خطر می‌داند. هنوز معلوم نیست قانون تازه پلتفرم‌ها را مجبور می‌کند والدین بتوانند نوع فید نوجوان ۱۶ یا ۱۷ ساله را تعیین کنند، یا انتخاب تنها در اختیار صاحب حساب خواهد بود. روشن نیست خاموش‌کردن پیشنهادها جمع‌آوری داده‌های رفتاری را هم متوقف می‌کند یا تنها شیوه نمایش محتوا را تغییر می‌دهد.
تا زمان روشن‌شدن این جزئیات، کاربران می‌توانند تنظیماتی مانند «Following»، «Favourites» یا «Not interested» را، هرجا که پلتفرم ارائه می‌کند، بررسی کنند. این ابزارها در همه برنامه‌ها یکسان نیستند و ممکن است با به‌روزرسانی تغییر کنند. برای کودک یا نوجوان، گفت‌وگوی آرام درباره محتوایی که پی‌درپی در فید ظاهر می‌شود همچنان مهم است؛ خاموش‌کردن یک گزینه جای این گفت‌وگو را نمی‌گیرد.
افرادی که با آزار جدی، زورگویی سایبری یا انتشار تصویر خصوصی روبه‌رو شده‌اند، لازم نیست منتظر قانون تازه بمانند. مسیرهای کنونی گزارش به نهاد ایمنی الکترونیکی همچنان برقرار است.
گام بعدی، انتشار پیش‌نویس و مشخص‌شدن دامنه خدمات، تعریف آسیب، شیوه انتخاب کاربر، اختیار والدین، جریمه و زمان اجراست. تا آن زمان هیچ «دکمه خاموش» تازه‌ای به حکم قانون در دسترس کاربران استرالیایی قرار نگرفته است.
واژه‌آموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- مجموعه دستورهایی که داده‌ها را پردازش و مرتب می‌کند
- کاربرد
- در فناوری برای توضیح شیوه تصمیم‌گیری نرم‌افزارها به‌کار می‌رود.
- مثال
The algorithm ranks posts before they appear in the feed.
Users may be able to turn off algorithmic recommendations.
- معنی
- سامانه‌ای که بر پایه داده‌های کاربر محتوا یا محصول پیشنهاد می‌کند
- کاربرد
- اصطلاح فنی رایج برای موتور پیشنهاد محتوا در پلتفرم‌ها است.
- مثال
A recommender system predicts which video a user may watch next.
The regulator wants recommender systems to put safety first.
- معنی
- وظیفه قانونی برای پیشگیری معقول از آسیب قابل پیش‌بینی
- کاربرد
- در حقوق و مقررات برای بیان مسئولیت یک شخص یا سازمان در برابر دیگران استفاده می‌شود.
- مثال
The proposal would create a digital duty of care for online services.
Platforms would need systems that meet their duty of care.
- معنی
- انتخاب خروج یا انصراف از یک گزینه از پیش فعال
- کاربرد
- در تنظیمات دیجیتال و خدمات اشتراکی بسیار رایج است.
- مثال
Users could opt out of recommended content.
The opt-out setting may not stop all data collection.
- معنی
- بررسی و مدیریت محتوا بر پایه قوانین یک پلتفرم
- کاربرد
- برای حذف، محدودکردن یا برچسب‌زدن محتوای خلاف قانون یا مقررات به‌کار می‌رود.
- مثال
Content moderation is different from changing the order of a feed.
The platform must explain how its moderation system works.
- معنی
- مرور بی‌وقفه و طولانی فید، معمولاً بدون توجه به گذر زمان یا تأثیر آن بر خلق‌وخو
- کاربرد
- برای توصیف عادت اسکرول‌کردن مداوم و بی‌هدف در شبکه‌های اجتماعی به‌کار می‌رود.
- مثال
Doomscrolling late at night can make it harder to fall asleep.
Doomscrolling is easier when the feed never ends.
اعتبار تصاویر
- NavaRooz — NavaRooz — original (تصویر اصلی)
منابع
- A Digital Duty of Care for Australia—Developing a duty of care framework for online services used by Australians — چارچوب رسمی دولت برای مسئولیت پیشگیرانه پلتفرم‌ها، ارزیابی خطر، کنترل‌های کاربر و حفظ آزادی بیان را توضیح می‌دهد.
- Opt-out laws for social media algorithms to be introduced to parliament — جزئیات گزارش‌شده درباره گزینه خاموش‌کردن پیشنهادها، پنجره‌های انتخاب و جریمه احتمالی را بیان می‌کند؛ این جزئیات هنوز در متن رسمی منتشرشده دیده نشده‌اند.
- Recommender systems and algorithms – position statement — نهاد ایمنی آنلاین استرالیا چگونگی کار سامانه‌های پیشنهاددهنده، خطرهای آن‌ها و راه‌های طراحی امن‌تر را شرح می‌دهد.
- Social media age restrictions and your family — قانون جداگانه محدودیت سنی شبکه‌های اجتماعی و مسئولیت پلتفرم‌ها در برابر کاربران زیر ۱۶ سال را روشن می‌کند.
- Online Safety Amendment (Fix Our Feeds) Bill 2026 — وضعیت طرح جداگانه سناتوری درباره حق انصراف از محتوای پیشنهادی را ثبت کرده و نشان می‌دهد این طرح هنوز در سنا است.
خطایی دیدید؟ اصلاحیه بفرستید ←
