آیمکس چیست و چرا همه میخواهند فیلم «اودیسه» را در ملبورن ببینند؟
کریستوفر نولان کل فیلم «اودیسه» را با دوربینهای فیلم آیمکس گرفته، اما فقط یک سینما در استرالیا میتواند همه آن تصویر را با فیلم واقعی ۷۰ میلیمتری نشان دهد. تفاوت این سینما در ملبورن با آیمکس لیزری اینالو در پرت چیست، و اسمهایی مثل ویمکس، سهبعدی و ۴DX واقعاً یعنی چه؟
خیلی از طرفداران سینما برای دیدن «اودیسه»، فیلم تازه کریستوفر نولان، از شهرهای دیگر به ملبورن سفر میکنند. دلیلش فقط بزرگی پرده نیست. سینمای آیمکس ملبورن تنها سالن استرالیاست که پروژکتور فیلم آیمکس ۷۰ میلیمتری دارد و میتواند کل تصویری را که دوربین ضبط کرده، با نسبت ۱٫۴۳ به ۱ روی پردهای به عرض ۳۲ متر و ارتفاع ۲۳ متر نشان دهد.
در پرت هم سینمای ایونت اینالو (Event Cinemas Innaloo) یک سالن آیمکس دارد، اما با پروژکتور لیزری دیجیتال ۴K، یعنی تصویری با حدود چهار هزار پیکسل در عرض. نسخه اینالو دیجیتال است، ولی نسخه ملبورن از یک حلقه بزرگ فیلم ۷۰ میلیمتری پخش میشود. پس هر دو اسمشان «آیمکس» است، ولی تجربهشان یکی نیست.
آیمکس دقیقاً چیست؟
آیمکس فقط اسم یک پرده بزرگ نیست؛ ترکیبی از دوربین، شکل تصویر، فیلم، پروژکتور، پرده و سیستم صدای مخصوص است. در نسخه اصلی و آنالوگ آن، نگاتیو ۶۵ میلیمتری موقع فیلمبرداری بهصورت افقی داخل دوربین حرکت میکند. نسخه پخش هم فیلم ۷۰ میلیمتری است و هر قاب آن به اندازه ۱۵ سوراخ کنار نوار فیلم طول دارد؛ به همین دلیل به این قالب ۱۵/۷۰ هم میگویند.
چون هر قاب بزرگتر است، اطلاعات تصویری بیشتری هم ثبت میشود. نتیجه فقط تصویر واضحتر نیست؛ بافت صورت آدمها، عمق منظره و جزئیات حرکت آب و آسمان هم روی پرده بزرگ بهتر دیده میشود. نسبت عرض به ارتفاع تصویر، که در کاملترین حالت آیمکس ۱٫۴۳ به ۱ است، از تصویر عریض معمولی سینما (۲٫۳۹ به ۱) بلندتر است و بخش بیشتری از بالا و پایین صحنه را نشان میدهد.
وبسایت رسمی «اودیسه» همین قابها را کنار هم گذاشته تا تفاوت را نشان دهد. نسخه فیلم ۷۰ میلیمتری آیمکس، کل قاب ۱٫۴۳ را نشان میدهد؛ نسخه دیجیتال آیمکس معمولاً تا قاب ۱٫۹۰ میرود و نسخه عریض معمولی سینما (۲٫۳۹) بیشترین بخش از بالا و پایین تصویر را حذف میکند. نولان و هویته فن هویتما، مدیر فیلمبرداری فیلم، ترکیببندی صحنهها را طوری طراحی کردهاند که داستان در هر سه نسخه قابلفهم باشد.
چرا نولان این فیلم را با دوربین آیمکس ساخت؟
نولان گفته در نوجوانی، بعد از دیدن یک مستند اومنیمکس (نسخه گنبدی آیمکس)، عاشق تصویر فراگیر این قالب شده. سوالش این بود که چرا این تصویر فقط برای مستندهای موزهای استفاده میشود و فیلم داستانی، اکشن یا ترسناک از آن استفاده نمیکند.
او از فیلم «شوالیه تاریکی» به بعد، بخش بیشتری از فیلمهایش را با دوربین آیمکس گرفت. مشکل اصلی صحنههای دیالوگ بود: نگاتیوی که با سرعت داخل دوربین حرکت میکرد، صدای مکانیکی بلندی تولید میکرد. به گزارش هالیوود ریپورتر هند، مهندسان برای «اودیسه» یک دوربین آیمکس ساکتتر ساختند که فیلمبرداری دیالوگها را هم با این قالب ممکن کرد.
این پیشرفت برای داستانی که پر از دریا، جزیره و رویارویی انسان با طبیعت است، خیلی بهکار آمد. نولان میگوید دوربین را روی قایق و در دریای واقعی گذاشته تا رابطه بازیگر با محیط اطرافش حفظ شود. به گفته وبسایت رسمی فیلم، «اودیسه» فیلمی بلند و داستانی است که تمام نماهایش با دوربینهای فیلم آیمکس گرفته شده است.
تفاوت سینمای ملبورن با اینالوی پرت چیست؟
نسخه ملبورن سه تفاوت را با هم دارد: چاپ فیلم ۷۰ میلیمتری بهجای فایل دیجیتال، تصویر کامل ۱٫۴۳ به ۱، و پردهای هفتطبقه که مخصوص همین شکل تصویر ساخته شده. این سالن سیستم صدای ۱۲ کاناله و دو پروژکتور لیزری هم دارد، اما برای نمایشهایی که رویشان نوشته «IMAX 70mm Film»، حلقه فیلم واقعی استفاده میشود.
سینمای آیمکس اینالو پروژکتور لیزری 4K و صدای اختصاصی آیمکس دارد. در مقایسه با بیشتر سالنهای معمولی، تماشاگر احتمالاً روشنایی، کنتراست، جزئیات و مقیاس بهتری میبیند. چون منبع اصلی «اودیسه» قاب بزرگی دارد، آسوشیتدپرس مینویسد این نسخه دیجیتال هم میتواند کیفیت بالایی داشته باشد.
با این حال، اینالو پروژکتور فیلم ۷۰ میلیمتری ندارد و نمیتواند نسخه کمیاب ملبورن را پخش کند. ایونت سینماز ابعاد دقیق پرده اینالو را اعلام نکرده. پاسخ کوتاه برای مخاطب پرت این است: بله، آیمکس اینالو تفاوت واضحی با سالنهای معمولی دارد و منطقیترین انتخاب همان شهر است؛ ولی سفر به ملبورن یعنی دیدن نسخهای بلندتر، خیلی بزرگتر و کاملاً فیلمی، نه فقط صندلی در سالن دیگری با همان اسم تجاری.
فرمتهای تجاری مثل ویمکس و ۴DX یعنی چه؟
| نام تجربه | چه چیزی فرق میکند | مناسب چه کسی است |
|---|---|---|
| IMAX 70mm Film | فیلم خیلی بزرگ با تصویر تا ۱٫۴۳ به ۱، فقط در یک سالن؛ در استرالیا فقط ملبورن | کسی که کاملترین تصویر «اودیسه» را میخواهد |
| IMAX with Laser | پروژکتور دیجیتال لیزری 4K، پرده و صدای کالیبرهشده آیمکس؛ مشخصات سالنها با هم فرق دارد | بهترین گزینه در دسترس در شهرهایی مثل پرت |
| V-Max / Xtremescreen / Titan Luxe | اسم تجاری سالنهای بزرگ هر زنجیره، معمولاً با پرده و صدای بزرگتر و صندلی بهتر؛ فرمت تصویری ثابتی ندارد | کسی که مقیاس و راحتی بیشتر میخواهد |
| 3D | دو تصویر جدا برای دو چشم با عینک مخصوص، برای ساختن حس عمق | فیلمی که واقعاً برای سهبعدی ساخته یا با دقت تبدیل شده |
| 4DX | صندلی متحرک و افکتهایی مثل باد، آب، مه و بو؛ لزوماً تصویر دقیقتری نمیدهد | کسی که تجربه فیزیکی و شهربازیمانند میخواهد |
| ScreenX | ادامه بعضی صحنهها روی دیوار چپ و راست، با میدان دید حدود ۲۷۰ درجه | فیلمهایی که نسخه مخصوص این فرمت دارند |
| D-BOX | حرکت و لرزش قابلتنظیم صندلی همزمان با فیلم | کسی که کمی حرکت میخواهد ولی نه افکتهای کامل ۴DX |
| Dolby Atmos | صدا از جهتهای مختلف پخش میشود، حتی از بالای سر؛ ربطی به نوع پرده یا وضوح تصویر ندارد | کسی که کیفیت و جهت صدا برایش مهمتر است |
| APEX / LED cinema | خود پرده نور تولید میکند، بدون پروژکتور پشت سالن؛ سیاهی و کنتراست میتواند عمیقتر باشد | دوستداران تصویر روشن و پرکنتراست؛ ایپکس کارینیآپ نمونه محلیاش است |
Gold Class و LUX بیشتر درباره راحتی، صندلی تختشو و سرو غذا هستند، نه نوع تصویر. وقتی بلیت میخرید، اول مشخص کنید دنبال کدامید: تصویر کاملتر، نور بیشتر، صدای دقیقتر، راحتی یا حرکت. گرانترین گزینه همیشه بهترین تصویر نیست.
برای «اودیسه»، اولویت روشن است: آیمکس فیلمی ملبورن در رتبه اول است و آیمکس لیزری اینالو بهترین جایگزین در پرت. ۴DX، اسکرینایکس یا ایپکس تجربههای متفاوتی میسازند، اما همان چیزی را که نولان با دوربین آیمکس میخواست نشان دهد، نمیدهند.
واژهآموزی
کلمات انگلیسی این مطلب را یاد بگیر- معنی
- فراگیر؛ تجربهای که مخاطب را در خود غوطهور میکند
- کاربرد
- در توصیف تصویر، صدا یا تجربهای به کار میرود که توجه و حواس مخاطب را احاطه میکند.
- مثال
The tall screen creates a more immersive image.
Immersive sound does not necessarily mean a sharper picture.
- معنی
- نسبت عرض تصویر به ارتفاع آن
- کاربرد
- برای توضیح شکل قاب، مانند ۱٫۴۳ به ۱ یا ۲٫۳۹ به ۱، استفاده میشود.
- مثال
The Melbourne presentation uses a 1.43:1 aspect ratio.
A wider aspect ratio can crop information from the top and bottom.
- معنی
- پرتاب و نمایش تصویر روی پرده
- کاربرد
- در سینما به سامانه نمایش فیلمی یا دیجیتال گفته میشود.
- مثال
Laser projection can produce a bright and high-contrast image.
Film projection requires a physical print.
- معنی
- سوراخ منظم کنار نوار فیلم برای حرکت دقیق آن در دوربین یا پروژکتور
- کاربرد
- عدد ۱۵ در اصطلاح آیمکس ۱۵/۷۰ به شمار سوراخهای هر قاب اشاره دارد.
- مثال
Each IMAX film frame spans fifteen perforations.
The perforations guide the film through the projector.
- معنی
- تفاوت میان روشنترین و تاریکترین بخشهای تصویر
- کاربرد
- کنتراست بیشتر میتواند جزئیات سایه و درخشندگی تصویر را برجستهتر کند.
- مثال
Laser projection offers deeper contrast than many lamp-based systems.
Good contrast helps preserve detail in dark scenes.
اعتبار تصاویر
- NavaRooz — NavaRooz — original (تصویر اصلی)
منابع
- The Odyssey — Explore Premium Formats — وبسایت رسمی فیلم، فیلمبرداری کامل با دوربینهای آیمکس و تفاوت نسبتهای تصویر نسخههای نمایشی را تأیید میکند.
- The IMAX Difference — IMAX Melbourne — ابعاد پرده، پروژکتور ۷۰ میلیمتری، سامانه دوگانه لیزری و نسبتهای تصویر سینمای ملبورن را توضیح میدهد.
- The Odyssey — IMAX 70mm — IMAX Melbourne — نمایش «اودیسه» با فیلم آیمکس ۷۰ میلیمتری و نسبت تصویر گسترشیافته را تأیید میکند.
- Christopher Nolan Talks about Filming The Odyssey With IMAX — گفتوگوی مستقیم با نولان درباره علاقه نوجوانی او به آیمکس، محدودیت صدای دوربین و راهحل فنی فیلم است.
- What to know about The Odyssey film formats — گزارش آسوشیتدپرس پیشینه استفاده نولان از آیمکس و تفاوت نسخههای فیلمی و دیجیتال را تشریح میکند.
- Event Cinemas offers new cinema experiences at Innaloo — منبع رسمی سالن، پروژکتور 4K آیمکس لیزری و امکانات ویمکس، ۴DX و اسکرینایکس اینالو را تأیید میکند.
- Cinema Experiences — Event Cinemas — تعریف رسمی فرمتهای آیمکس، ویمکس، ۴DX و اسکرینایکس در سالنهای استرالیا را ارائه میدهد.
- HOYTS APEX — فناوری پرده الایدی و صدای دالبی اتموس در سالن ایپکس کارینیآپ را توضیح میدهد.
